३ माघ, काठमाण्डौ । पत्याईहाल्न मुस्किल । तर, यो बास्तविक हो कि निकट भबिष्यमै पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रमाथि नेपालको तल्लो तहको अदालतमा मुद्दा चल्ने अबस्था सिर्जना भएको छ । द्वन्द्वकालिन मुद्दालाई लिएर दैलेखदेखि लण्डनसम्म तरङ्ग सिर्जना भइरहेका बेला द्वन्द्व उत्र्कषमा रहेका बेलाका शासक ज्ञानेन्द्रमाथि त्यस्तो मुद्दा लाग्न थालेको भने हैन् । यो त उनको घरभित्र चलेको रडाको हो ।
पत्नी
कोमलको शरिरमा रहेको गोलीको छर्रा निकाल्न ज्ञानेन्द्र परिवारसहित
सिंगापुर गएका बेला छोरा पारस शाह थाइल्याण्डमा लागूऔषध मुद्दामा पक्राउ
परेका थिए । त्यही बेला पारस धरौटीमा रिहा भए । धेरैले अनुमान लगाए कि
छोराको धरौटीचाहिं बाबु ज्ञानेन्द्रले नै तिरिदिए ।एक्लो छोरा माया त लागिहाल्छ नी भन्ने कसैले अनुमान गरेको भए त्यो सोह्रै आना गलत ठहरिने छ । ज्ञानेन्द्रले धरौटीको पैसा दिनु त परको कुरा, उल्टै दाजुको दुःख देखेर पैसा तिरिदिने बहिनीहरुलाई पनि हप्काएको बुधबारको जनआस्था साप्ताहिकले छापेको छ । अहिले तिनै बहिनीहरु काठमाण्डौ फर्किएर दाजुका लागि कस्तो वकिल खोज्ने भन्ने तयारी गरिरहेका छन् ।
आखिर किन चाहियो पारसलाई वकिल ? स्रोतका अनुसार बाबुदेखि दिक्क भएका पारस उनीबिरुद्ध अदालतमा मुद्दा हाल्ने मनस्थीतिमा पुगेका छन् । बाबुबाट भएको बेवास्ता, आफ्नी श्रीमती र छोराछोरीमाथि बाबुले जमाएको नियन्त्रणजस्ता बिषयबाट रुष्ट भएका उनले सकेसम्म छलफलबाट नभए अदालती प्रकृयाबाट भए पनि न्याय खोज्ने सोंचमा पुगेका छन् । उनले जिल्ला अदालत काठमाण्डौमा अंश मुद्दा हालेर सम्पत्ति लिने सोंच बनाएको समाचारमा उल्लेख ।
थाइल्याण्डको हिरासतबाट मुक्त गराउने पारसकी सहोदर बहिनी भने थिइनन् । धिरेन्द्रकी छोरी सिताष्मा र पुजाका पति डा. राजीवा शाहीले रकमको जोहो गरेर पारसलाई थुनामुक्त बनाएका थिए ।
सिंगापुर र थाईल्याण्ड पुगेका पूर्वराजपरिवारका सबै सदस्य अहिले देश फर्किसकेका छन् । फर्किपछि पूर्वअधिराजकुमारी स्व. शान्ति सिंहका छोरा आफ्नै जग्गा सम्बन्धी मुद्दाको किचलोमा छन् । उता, जीवनकुञ्जमा भने पारस र ज्ञानेन्द्रबीच कम्तिमा संवादको स्थिति निर्माण गर्ने, त्यसबाट पनि नभए एकजना मध्यस्तकर्ता (शायद, डा. राजीव नै) मार्फत बाबु–छोराको कुरा आदान–प्रदान गर्ने, त्यसरी पनि कुनै सीप नचलेमा भरपर्दा एकजना वकिल मार्फत् अदालतमा मुद्दा लैजाने जस्ता सल्लाह चलिरहेको स्रोतले जनाएको छ । ज्ञानेन्द्र मात्रै होइन, पारसको पछिल्लो समस्याग्रस्त स्थितिप्रति पत्नी हिमानी, आमा कोमल र सहोदर बहिनी प्रेरणाले पनि उति चासो दिईरहेका छैनन् । ज्वाई राजबहादुर त झन किन पारसँग जान्थे र, जेठान र ससुराको सम्बन्ध बिग्रिएको फाइदा उठाईहालिन्छ कि भन्नेमा छन् ।
धीरेन्द्रपुत्री र ज्वाईंहरु अहिलेसम्म ज्ञानेन्द्र–पारसबीच संवादबाट सहमतिको पहलमा छन् । स्रोत भन्छ–‘उनीहरु भाइ फुटे, गवाँर लुटे भनेजस्तो नहोस् भन्ने चाहिरहेका छन् ।’
श्रीमानवा
प्रेमीको हत्यागर्न परपुरुष भाडामा लिएका घटनाको बारेमा त हामीले देखे
सुनेकै हो । के तपाइँले कुनै महिलाले आफ्नै वक्षस्थलले थिचेर प्रेमीको
हत्यागर्ने प्रयास गरेको कुरा सुन्नुभएको छ ? सायद छैन होला । जर्मनीमाहालै
यस्तै घटना भएको छ । एक जर्मन महिलाले आफ्ना भिमकाय स्तनले थिचेर आफ्नो
ब्वायफ्रेण्डको हत्यागर्ने प्रयास गरिन् ।डी डीआकारका ठूला स्तनले ब्वायफ्रेण्डलाई थिचेर, स्तनको चेँपमाउसको अनुहार फसाएर, स्वास फेर्न नदिइमार्ने योजनातीमहिलाको रहेछ ।
फ्रान्जिस्का ह्यान्सेन नामकीती ३३ वर्षीयामहिलाले आफ्नावकिलब्वायफ्रेण्डलाई स्तनको हतियार प्रयोग गरी मार्ने अनौठो प्रयास गरिन् । धन्नले जोगिएकाती पुरुषले प्रेमिकालेे आफुलाई सेक्स गेम भन्दै स्तनले थिचेर मार्ने प्रयास गरेको उजुरी गरेपछि उनलाई पक्राउगरियो र उनीमाथि हतियारको प्रयोग गरी हत्यागर्ने प्रयास गरेको अभियोग लगाइको छ ।
जर्मनीको एक अदालतमा चलिरहेको मुद्दामा बयानदिने क्रममा ती महिलाले आफु निर्दोष रहेको भन्दै सम्भोगका दौरान पाकक्रिडाका बेलाआफुले ब्वायफ्रेण्डलाई छातिमा लुटपुटाएको दाबीगरिन् । तर टिम स्किमिडिट नामकाती पुरुषले भने आफुलाई भुपु प्रेमिकाले सेक्सका दौरानएक्कासीपक्रिएको र छातिमा दुई स्तनको चेँपमाआफ्नो टाउको बलजफ्तीथिचेर मार्ने प्रयास गरेको बताए ।
निकै बलबानमहिलाले स्तनमाथिँच्दाआफुले सास फेर्न नसकेको, निलो हुँदै गएको, रुन पनिनसकेको र झण्डै मर्ने अवस्थामापुगेको बेलाबल्लतल्लफुस्किन सफलभई नांगै बाहिर भागेको भन्दै उनले छिमेकीले आफुलाई गुहार लगाएको र उद्दार गरेको बताएका छन् । स्मरण रहोस् प्रेमिलाई स्तनमाथिँचेर मार्ने प्रयास गर्ने तीमहिलाब्वायफ्रेण्ड भन्दा झण्डै दोब्बर वजनभएकी रहेछिन् । उनीहरुबीच ४ वर्षदेखि रोमानस चलिरहेको रहेछ ।
के तपाईलाई थाहा छ की तपाईको अन्डा खाने तरिकाले तपाईको सेक्सप्रतिको
रुचिबारे पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ । एक सर्वेक्षणमा आएको नतिजा अनुसार
तपाईको अण्डा खाने तरिकाले तपाईको स्वादको बारेमा मात्रै हैन तपाइको यौन
इच्छाबारे पनि जानकारी दिन सक्छ । यति मात्रै हैन तपाईलाई कसैको पर्सनालिटी
जान्नु छ भने पनि उसलाई अण्डा खुवाएर तपाई उसको पर्सनालिटी जान्न
सक्नुहुन्छ ।
ब्रिटिश एग इन्डस्ट्री काउन्सिलको सर्भेक्षणका अनुसार आधा पाकेको (हाल्फ बोइल्ड) अण्डा व्यक्तिहरु अत्यधिक रुपमा बाहिर घुम्न रुचाउने, Upbeat Music सुन्न रुचाउने र खुशी हुन्छन । यस्तै गरि पुरै पाकेको(उमालेको) अण्डा खानेहरु भने Disorganised हुन्छन । यिनीहरु समुहमा रहन मन पराउदैनन । जो मानिसहरु फ्राइ गरेको अण्डा खान मन पराउछन, उनीहरुको सेक्समा रुची अत्यधिक हुन्छ अर्थात् उनीहरुमा यौन इच्छा तिब्र हुन्छ । यदि कोहि scrambled egg खान्छन, भने त्यस्ता मान्छे अरु मानिसहरुमा लगाव राख्छन । यस्तै अम्लेट खाने मानिसहरु भने संयमित र अनुशासित जिन्दगि जिउछ्न ।
१०१० जनामा गरिएको सर्भेक्षणमा आधा पाकेको अण्डा खाने मानिसहरुको दुइ बच्चा हुने जसमध्ये एक छोरा हुने सम्भावना रहेको पनि पाइयो । भने आधा पाकेको अण्डा खानेमा पुरुषभन्दा महिला बढी रहेको पाइयो । यस्तै गरि पुरै उमालिएको अन्डा खाने व्यक्तिमा भने लापरबाही र रिसाहा प्रबृत्ति रहेको पाइयो । फ्राइ गरेको अन्डा खाने गरेका मान्छेमा भने युवा जोश र जाँगर रहेको पाइयो । यस्ता मानिसहरु प्राय पुरुष रहेको पनि सर्भेक्षणमा पाइएको छ । यस सर्वेक्षणबाट अन्डा खाने तरिकाले मानिसको बनि व्यहोरा र खानदान नै पत्त लगाउन सकिने कुराको निचोड निकालिएको छ । तपाई पनि एकपटक प्रयास गरेर हेर्ने की
ब्रिटिश एग इन्डस्ट्री काउन्सिलको सर्भेक्षणका अनुसार आधा पाकेको (हाल्फ बोइल्ड) अण्डा व्यक्तिहरु अत्यधिक रुपमा बाहिर घुम्न रुचाउने, Upbeat Music सुन्न रुचाउने र खुशी हुन्छन । यस्तै गरि पुरै पाकेको(उमालेको) अण्डा खानेहरु भने Disorganised हुन्छन । यिनीहरु समुहमा रहन मन पराउदैनन । जो मानिसहरु फ्राइ गरेको अण्डा खान मन पराउछन, उनीहरुको सेक्समा रुची अत्यधिक हुन्छ अर्थात् उनीहरुमा यौन इच्छा तिब्र हुन्छ । यदि कोहि scrambled egg खान्छन, भने त्यस्ता मान्छे अरु मानिसहरुमा लगाव राख्छन । यस्तै अम्लेट खाने मानिसहरु भने संयमित र अनुशासित जिन्दगि जिउछ्न ।
१०१० जनामा गरिएको सर्भेक्षणमा आधा पाकेको अण्डा खाने मानिसहरुको दुइ बच्चा हुने जसमध्ये एक छोरा हुने सम्भावना रहेको पनि पाइयो । भने आधा पाकेको अण्डा खानेमा पुरुषभन्दा महिला बढी रहेको पाइयो । यस्तै गरि पुरै उमालिएको अन्डा खाने व्यक्तिमा भने लापरबाही र रिसाहा प्रबृत्ति रहेको पाइयो । फ्राइ गरेको अन्डा खाने गरेका मान्छेमा भने युवा जोश र जाँगर रहेको पाइयो । यस्ता मानिसहरु प्राय पुरुष रहेको पनि सर्भेक्षणमा पाइएको छ । यस सर्वेक्षणबाट अन्डा खाने तरिकाले मानिसको बनि व्यहोरा र खानदान नै पत्त लगाउन सकिने कुराको निचोड निकालिएको छ । तपाई पनि एकपटक प्रयास गरेर हेर्ने की
एसियाली मुलका महिलाहरुमा स्तन क्यान्सरको खतरा बढ्दो क्रममा रहेको एक
अध्ययनले देखाएको छ । अन्य देशको महिलाहरुको तुलनामा एसियाली महिलाहरुमा
स्तन क्यान्सरको खतरा बढ्दै गएको बेलायतमा गरिएको पछिल्लो अध्ययनले देखाएको
छ ।
यस अघि गोरा महिलाहरुको तुलनामा एसियाली मुलका महिलाहरुमा स्तन
क्यान्सरको खतरा कम पाइएको थियो । अन्य देशका महिलाहरु स्तन क्यान्सरका
विषयमा बढी मात्रामा खुल्ने गरेकाले पनि पछिल्ला तथ्यांकहरुमा एसियाली
मुलका महिलाहरुमा स्तन क्यान्सर बढी मात्रामा देखिएको बताइएको छ ।
स्तन क्यान्सर नियन्त्रणका लागि जनचेतना जगाउन आवश्यक भएको विज्ञहरुको सुझाव रहेको छ ।
२ माघ, बाँके । आज वेलुका ५ बजे कोहलपुर बसपाक स्थित होटलमा एक महिला माथि सामुहिकबलात्कार भएको भन्दै प्रहरीले २ जना पुरुषलाई नियन्त्रणमा लिएको छ ।होटलमा आफुमाथि सामुहिक जर्वजस्ती वलात्कार भएको भन्दै पिडित महिलालेईलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरमा कारवाहीको माग गर्दै जानकारी गराएपछिप्रहरीले महिला सहित २ आरोपित पुरुषलाई नियन्त्रणमा लिएको हो । अन्दाजी२३ बर्षीय एक विवाहित महिलाले आफुलाई होटलमा लगी सामुहिक बलात्कारगरेको प्रहरीलाई बयान दिएकी छिन् । पिडित महिलाको बयान र जानकारीकाआधारमा प्रहरीले पुरुषहरुलाई नियन्त्रणमा लिई मेडिकल जाँचका लागि भन्दैमेडिकल कलेज कोहलपुरमा पठाएको छ । ईलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरकाप्रहरी नावय उपरीक्षक रमेश कुमार बस्नेतका अनुसार पिडित महिलाले आफु माथिसामुहिक बलात्कार भएको बताएकि छिन् भने आरोपित पुरुषले सहमतीमा यौनसम्बन्ध भएको बताएका छन् । प्रहरीले आरोपित पुरुषहरु स्थानीय भएको भन्दैनाम र ठेगाना खुलाएको छैन् ।
मलाई लाग्दैन, सांस्कृतिक भेष भूषाको मात्रै फेसन देखाएर यस क्षेत्रमा टिक्न सम्भव हुन्छ । मेरो जानकारीमा एकजना मात्रै पनि त्यस्ता मोडल छैनन् जो परम्परागत पोसाकको मात्रै मोडलिङ गरेर हिट भएका हुन् र यस क्षेत्रमा टिकेका हुन् । किनभने यो क्षेत्र यस्तो क्षेत्र हो जहाँ आफूलाई एक्सपोज गर्न नसक्नेहरूको कुनै भविष्य छैन । आफूलाई एक्सपोज गर्नु ठूलो हिम्मतको काम हो । साडी र कुर्तामा मोडलिङ क्षेत्रमा छिरेकी भए म उहिल्यै यस क्षेत्रबाट हराइसकेकी हुन्थेँ ।
आज मोडलिङमा कहीँ -कतै मेरो केही नाम छ भने त्यो मेरो एक्सपोजरको करामत हो । र, म गर्वसाथ यसो भनिरहेको छु । किनभने सत्य यही हो र म सत्य बोल्न डराउँदिनँ ।नेपालका केही ग्ल्यामर फोटोग्राफरहरू मेरो फोटो खिच्छन्, तर प्रकाशित गर्न डराउँछन् । फोटो किन नछापेको भनेर सोध्दा वाहियात जवाफ दिन्छन् । कहिलेकाहीँ त यतिसम्म भन्छन् कि, गर्लफ्रेन्ड, समाज र घरपरिवारको डरले फोटो प्रकाशित गर्न सकिएन ।फोटो खिचाउनुअघि म फोटोग्राफरको फोटो कन्सेप्ट र थिमबारे बुझ्छु । र, सोचेर मात्रै खिच्छु । जस्तो पायो त्यस्तो फोटो खिच्ने कुरा हुँदैन ।
आजसम्म मेरा ४ र ५ जना ब्वाईफ्रेन्ड भए र अहिले नेपालकै एकजना सेलीब्रेटी मेरा प्रेमी छन् अनि तपाँई आफै भन्नुहोस न ६ वटा ब्वाई फ्रेण्ड बनाएको एउटा केटीले भर्जिन अर्थात सेक्स नै गरेको छैन भन्दा कसले पत्याउछ । उनीसँग मेरो सेक्स सम्बन्ध छ । म सतिसावित्रीको ढोङ गर्ने महिला होइन । प्रेम र यौनजस्ता मान्छेका आधारभूत आवश्यकताबारे किन झुट बोल्नुपर्यो र ?
सेक्स विफोर म्यारिज अर्थात विवाहभन्दा पहिले सेक्स खराब कुरा होइन । तर, सेफ सेक्स जरुरी छ । शरीर म्यान्टेन गर्न हरेक दिन सेक्स गर्योभने राम्रो हुने रहेछ भन्ने उदाहरण म पनि एउटा हो । म अझ एउटा कुरा के भन्छु भने जो सुकै महिला बिबाह अगाडी भर्जिन हुदिनन् तर, धेरै पुरुष चाँही हुनेगर्छन । यही कारणले नै डिभोर्स बढ्दै गएर समाजमा असल परिवारको निर्माण हुन सकेको छैनन नि ।
धरानको नास्ट कलेजबाट मैले बिए सकाएको धेरै वर्ष भयो बाँकी भने पढ्न सकिन । मोडलिङ क्षेत्रमा आएको ८ वर्ष जति नै भयो । मोडलिङमै रमाएकीले मलाई फिल्ममा जाने रहर छैन । मोडलिङ गरेको पैसाले मेरो पकेटखर्च मात्रै पुग्छ र बिन्दास नै छ । म मोडलिङमा पैसा कमाउन आएको होइन, नाम कमाउन आएको हुँ । तर, मलाई थाहा छ अबको पाँच-दस वर्षपछि मोडलिङ नाम र दाम प्रशस्त भएको क्षेत्र हुनेछ ।
दुई वर्ष अगाडीको वल्डकपमा खुब इन्जोई गरेँ । ब्वाई फ्रेण्डसंग धेरै बाजी जितेर मैले आफ्नो इच्छा पूरा गरे तर, दुखको कुरो म अर्जेन्टिनाको फ्यान थिए अर्जेन्टिनाले हार्यो । त्यसपछि म स्पेनको समर्थक भएकी छु । अब अर्को महिना हुने युरोकपमा रामाइलो गर्ने इच्छा बनाएको छु । हेरौ के हुन्छ । स्पेनले युरोकप गुमायो भने म म धेर दुखी हुन्छु
गठबन्धनले माघ १९ लेखि २६ सम्म मुलुकका प्रमुख शहरहरुमा ठूला आमसभा र विरोध प्रदर्शन गर्ने कार्यक्रम तय गरेका छन् । आन्दोलन मा उत्रिने घोषणा गरेको छ । विपक्षी गठबध्नले माघ ६ गते पत्रकार डेकेन्द्रराज थापाको हत्याका विरुद्ध दैलेख सदरमुकाममा आन्दोलन कारी राजनीतिक दलका शीर्ष नेताहरुको उपस्थितिमा विरोध प्रर्दशन तथा विरोध सभा आयोजना गर्ने । जनाएको छ । माघ १२ गते देशका सबै जिल्ला सदरमुकामहरुमा संयुक्तरुपमा विरोध प्रर्दशन तथा विरोधसभा आयोजना गर्ने, शहीद सप्ताह (माघ १० देखि १६ गते) लाई शहीद दिवसका साथै वर्तमान काम चलाउ सरकारको निरंकुशताको प्रतिरोध सप्ताहका रुपमा मनाउने निर्णय पनि विपक्षीहरुको छ । शहीद दिवसका दिन माघ १६ गते काठमाडौंमा विरोध प्रदर्शन गर्ने उनीहरुको कार्यक्रम छ ।
१९ गते बागलुङ, २० गते विराटगर २१ मा नेपालगञ्ज, २२ मा पोखरा, २३ मा धनगढी, २४ मा जनकपुर, २५ मा भैरहवा र २६ गते शनिबार काठमाडौंमा ठूला आमसभा र विरोध प्रदर्शन गर्ने विपक्षीहरुले जनाएका छन् । मुख्य कार्यक्रमहरुसंग नजुध्ने गरी भातृ संगठनहरुलाई पनि पनि आफ्ना कार्यक्रहरु तय गर्न उनीहरुले निर्देशन दिएका छन् ।
आबुधाबी (युएई), माघ २ -
युएईमा यस वर्षको सुरुको दुई हप्ता बित्न नपाउँदै ३ जना नेपालीको मृत्यु
भएको छ । मृत्यु हुनेको सम्पूर्ण जानकारी घरसम्म नदिएकोले नाम विवरण
सार्वनिक गरिएको छैन ।
सम्युत्त अरब एमिरेट्स यूएईमा गत र्बषमा ज्यान गुमाउने नेपालीको सख्या ५७ पुगेको थियो । यसअघि सार्वजनिक गरिए अनुसार ५५ जना नेपालीको मृत्यु भएको उल्लेख थियो । तथ्याकं सार्वजनिक भए लग्गतै मृत्यु भएर र्दता हुन बाँकी रहेका अन्य २ को पनि विवरण थपिएको हो ।
मृत्युहुनेमा ५६ जना पुरुष छन् भने १ मात्र महिला कामदार छन ।
दुतावासको तथ्याकंमा उल्लेख गरिए अनुसार र्कायक्षेत्रमै र्दुघटनामा परी २ र सडक र्दुघटनामा १० र अन्य ३ जना गरि १६ जनाको मृत्यु भएको उल्लेख छ । त्यस्तै हृदयघातका कारण ३६ र आत्महत्याबाट ५ जनाले ज्यान गुमाएको दुतावासको तथ्याकंमा उल्लेख छ ।
तीन लाखभन्दा बढी नेपाली र्कायरत रहेको युएईमा रोजगारीका लागि आउने नेपालीको सँख्या दैनिक बढ्दो छ । सँख्या बढे सगैं विगत ३ र्बषको तथ्याकंले नेपालीको मृत्यु घटेको पुस्टी गरेको छ । दुतावासको तथ्याकंले मृत्युहुने नेपालीको सँख्या घटेको देखाएको हो ।
'नेपालीहरूको युएइमा मृत्यु हुने क्रम क्रमिक रूपमा घट्दै गएको भए पनि अपेक्षित रूपमा घट्न सकेको छैन्' नेपाली दुतावास यूएईका द्वितीय सचिव लोक बहादुर थापा क्षेत्रीले भने । उनका अनुसार यूएईमा सन् २०१० मा ८८ जना तथा २०११ मा ६७ जनाको मृत्यु भएको थियो ।
यूएईको दुबइ रोजगारीको लागि आउने नेपालीका लागि राम्रो गन्तब्य मानिन्छ । अझै पनि दिनहुँ कयौ नेपाली भित्रिने क्रम जारी छ । नेपाल सरकारले युएईमा भिजिट भिसामा आउने क्रम रोकेको छ । यधपी बिभिन्न 'सेटिङग्' मार्फत भिजिट भिसामा दुबइ आइ रोजगारी खोजेर काम गर्नेको संख्या कम छैन । 'बैधानिक हिसावमै नेपालीलाई सहजरुपमा आवात जावत गर्न दिईयोस् भनेर दुतावासले परराष्ट्रलाई यसबारे पत्रमार्फत पठाएका छौं' दुतावासका उप नियोग प्रमुख दिपक अधिकारिले भने । अधिकारिका अनुसार यसबारे केही नीतिगत निर्णय भयो भने दुतावासले सहयोग र्गन सक्ने छ ।
नेपाली कामदारहरु बढ्दै गएपछि विभिन्न समस्याहरु पनि बढेको छ । 'नेपालीहरुको मृत्यु दरमा विगतका वर्षमा भन्दा यस वर्ष २०१२ मा कमी आउनु खुशीको कुरा हो' नेपाली समाज यूएईका अध्यक्ष कृष्ण ढकालले भने ।
सन २०१० मा मृत्यु हुनेमा नेपालीको संख्या ८८ थियो । सन् २०११ मा घटेर ६७
जनामा झरेको तथ्याक अहिले ५७ पुग्नु केही सुधारको सकेतं हो तर नयाँ वर्षको
पहिलो २ हप्तामै ३ जनाको मृत्युहुनुले आशंका बढाएको छ । जेलमा परेका
अमरबहादुर बम र र्दुगाबहादुर सुनारलाई यूएई सरकारले मृत्युदन्डको सजाय समेत
सुनाएको छ ।
सम्युत्त अरब एमिरेट्स यूएईमा गत र्बषमा ज्यान गुमाउने नेपालीको सख्या ५७ पुगेको थियो । यसअघि सार्वजनिक गरिए अनुसार ५५ जना नेपालीको मृत्यु भएको उल्लेख थियो । तथ्याकं सार्वजनिक भए लग्गतै मृत्यु भएर र्दता हुन बाँकी रहेका अन्य २ को पनि विवरण थपिएको हो ।
मृत्युहुनेमा ५६ जना पुरुष छन् भने १ मात्र महिला कामदार छन ।
दुतावासको तथ्याकंमा उल्लेख गरिए अनुसार र्कायक्षेत्रमै र्दुघटनामा परी २ र सडक र्दुघटनामा १० र अन्य ३ जना गरि १६ जनाको मृत्यु भएको उल्लेख छ । त्यस्तै हृदयघातका कारण ३६ र आत्महत्याबाट ५ जनाले ज्यान गुमाएको दुतावासको तथ्याकंमा उल्लेख छ ।
तीन लाखभन्दा बढी नेपाली र्कायरत रहेको युएईमा रोजगारीका लागि आउने नेपालीको सँख्या दैनिक बढ्दो छ । सँख्या बढे सगैं विगत ३ र्बषको तथ्याकंले नेपालीको मृत्यु घटेको पुस्टी गरेको छ । दुतावासको तथ्याकंले मृत्युहुने नेपालीको सँख्या घटेको देखाएको हो ।
'नेपालीहरूको युएइमा मृत्यु हुने क्रम क्रमिक रूपमा घट्दै गएको भए पनि अपेक्षित रूपमा घट्न सकेको छैन्' नेपाली दुतावास यूएईका द्वितीय सचिव लोक बहादुर थापा क्षेत्रीले भने । उनका अनुसार यूएईमा सन् २०१० मा ८८ जना तथा २०११ मा ६७ जनाको मृत्यु भएको थियो ।
यूएईको दुबइ रोजगारीको लागि आउने नेपालीका लागि राम्रो गन्तब्य मानिन्छ । अझै पनि दिनहुँ कयौ नेपाली भित्रिने क्रम जारी छ । नेपाल सरकारले युएईमा भिजिट भिसामा आउने क्रम रोकेको छ । यधपी बिभिन्न 'सेटिङग्' मार्फत भिजिट भिसामा दुबइ आइ रोजगारी खोजेर काम गर्नेको संख्या कम छैन । 'बैधानिक हिसावमै नेपालीलाई सहजरुपमा आवात जावत गर्न दिईयोस् भनेर दुतावासले परराष्ट्रलाई यसबारे पत्रमार्फत पठाएका छौं' दुतावासका उप नियोग प्रमुख दिपक अधिकारिले भने । अधिकारिका अनुसार यसबारे केही नीतिगत निर्णय भयो भने दुतावासले सहयोग र्गन सक्ने छ ।
नेपाली कामदारहरु बढ्दै गएपछि विभिन्न समस्याहरु पनि बढेको छ । 'नेपालीहरुको मृत्यु दरमा विगतका वर्षमा भन्दा यस वर्ष २०१२ मा कमी आउनु खुशीको कुरा हो' नेपाली समाज यूएईका अध्यक्ष कृष्ण ढकालले भने ।
मोडल सिम्पल खनालको फरिया छोटो भएपछि उनको चर्चा बजारभर चल्न थालेको छ । विपना धितालले आवाज दिएको ‘नक’ एल्बममा समावेश एक गीतमा सिम्पलको फरिया छोटो भएको हो । ‘मेरो फरिया छोटो भो’ बोलको गीतमा सिम्पलले चुलबुले अभिनय गरेकी छिन् ।
टंक
बुढाथोकीको संगीतमा समावेश यो गीतलाई दिनेश सुवेदीले लेेखेका हुन् ।
भिडियोको निर्देशन प्रदिप कसपालले गरेका हुन् । भिडियोमा अमृत सुनवारको
छायांकन, गम्भिर बिष्टको नृत्य निर्देशन, प्रकाश तुलाधरको सम्पादन छ ।
यसभन्दा अघि विपनाले आवाज भरेको ‘के दिउँ’ बोलको गीत पनि चर्चित बनेको थियो
। पनौती र त्रिभुवन विमानस्थल वरपर छायांकन गरिएको भिडियोलाई अनलाइनखबर
मार्फत सार्वजनिक गरिएको छ ।
मोहन वैद्य नेतृत्वको महाधिवेशनले
जनयुद्धको जगमा जनविद्राहमा जाने कार्यदिशा पारित गरेपछि अनलाइनखबरले
महाधिवेशनस्थलमा केही प्रतिनिधिहरुलाई सोधेको छ- ‘पार्टीले जनविद्रोहको
कार्यदिशा पारित गरेपछि अब तपाईहहरु के गर्नुहुन्छ ? महाधिवेशनको
निर्णयबारे प्रतिनिधिहरुको बुझाइमा केही समानता र केही भिन्नता पाइएको छ :
००००
‘पहाड पल्टाउने मूर्ख बूढोजसरी लडिन्छ’
रामलखन महतो, मिथिला राज्यसमिति सदस्य
जनयुद्धको जग भनेको दीर्घकालीन जनयुद्ध हो
। आत्मगत परिस्थिति तयार नभइसकेको हुनाले यसको तयारी गर्दै जनविद्रोहमा
जाने कुरा गरिएको छ । यो मूल होइन, सामान्य कुरा हो । तत्कालै जनविद्रोहमा
जाने अवस्था छैन, हामीले तयारी गर्ने हो, गर्दैछौं । म बूढो भएर के भयो र,
सास छउन्जेल लागिरहने हो । म अहिले ५९ वर्षको भएा, १४ वर्षको उमेरदेखि
क्रान्तिका लागि लागिरहेको छु ।
हामी यसरी नै लडिरहने हो, लडिरहने हो ।
पहाड पल्टाउने मूर्ख बूढाको उखानजस्तै पहाड पल्टाउनका लागि हामी खनिरहन्छौं
। हामीले सकेनौं भने हाम्रा सन्तानहरुले खन्छन् । हामी लक्ष पूरा गरेरै
छाड्छौं । हाम्रो जीत हुन्छ-हुन्छ ।
००००
‘महिलाहरु हतियार बोक्न तयार छौं’
माया पोखरेल, कोचिला राज्य सचिवालय सदस्य
जनयुद्धको जगमा जनविद्रोह गर्ने भनिएको छ ।
जनयुद्धको जगमा जनविद्रोह सम्भव छ भनेर किटानी गरिएको छ । अब हामीले यसलाई
व्यवहारमा उतार्न समय लाग्छ, हामीले त्यो समय पर्खिनुपर्छ ।
विद्रोहका लागि अन्तरराष्ट्रिय परिस्थिति र
राष्ट्रिय परिस्थिति सम्भव छ भनेर पार्टीले ठोस गरेको छ । अब यसलाई हामीले
फ्युजन गर्यौं भने विद्रोह सम्भव छ । हामी महिलाहरुलाई पार्टीले हतियार
दिन्छ भने अहिले नै लड्न तयार छौं ।
०००
‘जनता आफैं युद्धमा आउँछन्’
किरण राई, पूर्वसभासद् एवं पूर्वबृगेड कमाण्डर
जनविद्रोहको प्रक्रिया थालनी भइरहेको छ ।
सेना निर्माणको प्रक्रिया पनि अब अगाडि बढाउनुपर्छ र बढाउन जरुरी छ । देशको
परिस्थिति र कालखण्डलाई हेरेर यसको निर्धारण गरिन्छ । पहिलेकै जसरी
जनविद्रोहमा जानु भनेको त्यसैको पुनरावृत्ति हुन्छ । यसलाई विकास गरेर
अगाडि बढ्नुपर्छ । अब हुने विद्रोह पहिलेको भन्दा भिन्नै ढंगले हुन्छ ।
जनता विद्रोहमा लाग्दैनन्, निराश छन्
भन्ने भनाइ बाहिरी केही बुद्धिजीवीहरुको मात्रै हो । जनता निराश छन्, यो
निराशालाई उत्साहमा बदल्ने नेतृत्वको खाँचो छ । जनता प्रष्ट भैसकेपछि सेना
नबनाऔं भन्दा पनि जनता आफैं युद्धमा आउाछन् र जे आवश्यक पर्छ, त्यही गर्न
तयार हुन्छन् ।
‘बाटो क्लियर भैसक्यो, अब यसैमा हिाड्ने हो’
धु्रब बूढाथोकी,
जिल्ला इञ्चार्ज, खोटाङ तथा पूर्व बृगेड कमाण्डर
हामीले १० वर्षको जनयुद्धको जगलाई आधार
मानेर विद्रोहलाई संगठित गर्दै जनविद्रोह गर्ने भनेको हो । कसरी गर्ने
भन्दा हामीसाग जुन १० वर्षे जनयुद्धको अनुभव छ, त्यसैअनुसार अघि बढ्ने हो ।
हामीले हाम्रा आधार इलाकाहरु निर्माण गरेका थियौं, जनमुक्ति सेना तयार
गरेका थियौं र जनअदालत बनाएका थियौं । विगतमा प्रतिक्रियावादी राज्यसत्ताका
समानान्तर संरचना तयार पारेर विगतमा जसरी जनयुद्ध गरेका थियौं, त्यसको
अनुभवका आधारमा हामी जनविद्रोहलाई संगठित गर्छाैं ।
जसले देशमा अन्याय अत्याचार र भ्रष्टाचार
गरिराखेका छन्, यिनीहरुका विरुद्ध आम जनतालाई संगठित गर्दै र त्यसमार्फत्
संघर्ष गर्दै हामी अगाडि बढ्ने छौं । यसले आम जनतालाई सडकमा ल्याएर आम
विद्रोहको माहौल तयार गर्नेछ र यो विद्रोहले श्रमिक वर्गको सत्ता निर्माण
गर्ने छ ।
अब हाम्रो कार्यदिशा ठोस भइसकेकाले हामीले
गर्ने यही हो । बाटो क्लियर भैसक्यो, अब हामी यसैमा हिाड्ने कुरा हो ।
महाधिवेशनले बाटो एकदम क्लियर बनाएको छ ।
००००
‘दैलेखमा लडाइँ उनीहरुले उद्घाटन गरे’
रामलाल विश्वकर्मा, दैलेख इञ्चार्ज
अब हामी जनविद्रोहमा जाने हो । जाने भनेर
नै जनविद्रोहको कार्यदिशा पारित गरिएको हो । अब तयारी गरेर गइन्छ । यो
महाधिवेशन पनि आफैंमा तयारी हो । महाधिवेशनपछि तयारी गर्दै अगाडि बढिन्छ ।
जनताका एजेन्डा पूर्ण भएका छैनन्, जनताको संविधान निर्माण भएको छैन ।
राष्ट्रियताको मुद्दा झन् जटिल बन्दै गइराखेको छ । देशै रहने हो कि नरहने
भन्ने भैराखेको छ । यिनै विषयलाई लिएर हामी समग्र आन्दोलनको सिर्जना गरेर
अगाडि बढ्छौं ।
दैलेखमा अहिले उत्पन्न भएको परिस्थिति
कुनै नौलो घटना होइन । यो वर्गसंघर्ष हो । सर्वहारा वर्गले सके सर्वहाराले
पहल लिन्छ, प्रतिक्रियावादीले सके उनीहरुले पहल लिन्छन् । दैलेखमा
जनयुद्धविरुद्धको लडाइा उनीहरुले उद्घाटन गरेका छन् । दैलेखमा अहिले
माओवादीलाई भूमिगत हुन बाध्य बनाइएको छ । तर, जनयुद्ध कहााबाट शुरु हुन्छ
भन्ने हाम्रो कार्यदिशाले तय गर्ने कुरा हो ।
००००
‘दैलेखको जवाफ दोरम्बाबाट दिइन्छ’
सन्तोष खतिवडा, सहइञ्चार्ज सुनसरी
राज्यसत्ताबाट टाढा पारिएका वर्गका
मुद्दाहरुलाई प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाउने र त्यो लक्ष प्राप्त गर्नका
लागि जस्तोखालको संघर्ष आवश्यक पर्छ, त्यहीखालको विधि अपनाएर जाने कुरा नै
जनविद्रोह हो ।
इर्ंटाको जवाफ ढुंगाले दिइन्छ । जनताका
मुद्दा उठाउादा त्यसलाई सही ढ्रंगले सम्बोधन नगरेर दमनको भाषा बोलिन्छ भने
त्यसको जवाफ अब पथ्थरले दिनुपर्ने हुन्छ । त्यसका लागि जनमुक्ति सेना पनि
निर्माण गर्नुहुादैन र गरिादैन भन्ने प्रश्न अब रहेन । पुरानो राज्यसत्ताले
फैजी ढंगले दमन गर्न थाल्यो भने त्यसको प्रतिरोध अवश्य गरिन्छ ।
दैलेख घटनाको राजनीतिक जवाफ हामीले
दिइसकेका छौं । जसरी उनीहरुले दैलेखलाई अगाडि बढाएका छन, अब हामीले
दोरम्बालाई अगाडि बढाउनुपर्छ । हामीले गौरलाई अगाडि बढाउनुपर्छ । हामी
निश्चत समयमा गएर दैलेखको जवाफ दिन्छौं, जनताले यसको जवाफ दिन्छन् ।
०००
‘अब नलडे के गर्ने त ?’
लक्ष्मण शाह, अछाम जिल्ला कमिटी सदस्य
राष्ट्रियता, जनतन्त्र र जनजीविका मागहरु
लिएर जनआन्दोलनतिर गइन्छ । यसो गर्दा सम्भव भएन भने दीर्घकालीन जनयुद्धको
कार्यदिशा लिएर अगाडि जानुपर्छ भन्ने पार्टीले ठहर गरेको छ । १२ वर्षसम्म
लडियो, अब फेरि पनि लड्नलाई प्रतिक्रियावादीहरुले विवश तुल्याए भने के
गर्ने त ? विवश तुल्याए भने अब आन्तरिक तयारी गरेर गइन्छ ।
०००
‘मधेसको नेतृत्व माओवादीले गर्छ’
राजकुमार साह, केन्द्रीय सदस्य, मधेसी राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा
पार्टीले अहिले जनविद्रोहको कार्यदिशा पास
गरेको छैन । १० वर्षे जनयुद्धको जगमा जनविद्रोहको सम्भावनालाई खोज्ने हो ।
जनविद्रोहद्वारा नै जनताको अधिकार सुनिश्चित हुन्छ भने यो अवस्थासम्म पनि
जान सकिन्छ ।
मधेसका जनता अहिले जुन उत्पीडनमा परेका
छन्, त्यसबाट मुक्ति दिनका लागि मधेसी मोर्चाले पनि नेकपा-माओवादीको नीति र
कार्यक्रम अनुसार आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्नेछ । मधेसको नेतृत्व पनि अब
समग्ररुपमा नेकपा-माओवादीले नै गर्छ ।
मलेसिया, माघ २ – हिजोआज धेरै नेपाली युवाका लागि पैसा कमाउने
राम्रो अवसर बैदेशिक रोजगारी भएको छ । स्वदेशमा रोजगारीको अवसर कम भएको र
कमाइ गर्ने अरु माध्यम पनि नभएको भन्दै धेरै युवाहरु मजदुरी गरेर पैसा
कमाउन विदेशी भूमिमा पुगेका छन् ।
तर पछिल्लो समय बैदेशिक रोजगारीबाट फर्किनेहरु स्वदेशमा नै उद्यम गर्न
शुरु गर्नेहरु पनि छन् । विदेशमा केही सीप पनि जानेका युवाहरु स्वदेशमा नै
दुख गरेमा सफल हुने बताउँछन् ।
यस्तै युवाहरु मलेसियामा भेटिए ।
यस्तै युवाहरु मलेसियामा भेटिए ।
उनीहरु भन्छन् ‘बिदेश के हो भनेर चिनियो, बुझियो, अर्काको भूमिमा जति
घोटिए पनि उही हो । बिदेशमा जति दुख स्वदेशमा नै गर्ने हो भने कसो सफल
नभइएला ?’ उनीहरु मलेशियाबाट स्वदेश फर्केर नेपालमा नै ब्यवसाय गर्ने
योजनामा छन् । यस्तै योजना बनाएका केही युवालाई उज्यालो अनलाईन सहकर्मी भूमिराज पराजुलीले भेट्नुभएको छ ।
स्वदेश फर्केर गाउँको विकासमा लाग्छु : दानबहादुर शाही, बाजुरा
नेपालमा हुँदापनि बिभिन्न सघंसस्थाहरुमा काम गरेको थिएँ । वस दुर्घटनामा
परेर उपचार गराउँदा लागेको ऋण तिर्न विदेशिनु प¥यो । अहिले त मलेसिया आएको
पनि तीन वर्ष पुग्न लाग्यो । अबको दुई महिनापछि घर फर्कन्छु । केही रकम पनि
जम्मा गरेको छु ।
मलेसियामा रहेका सुदुर पश्चिमेलीहरुको संस्था सुदुरपश्चिम विकास मञ्चलाई
नेपाल फर्केर क्रियाशील बनाउँछु । त्यही संस्था मार्फत समाजसेवामा लाग्छु ।
गाउँघरमा भएका विकास निर्माणका कामहरुमा सघाउँछु । संस्थामा रकम थपेर कुन
ठाउँमा के संभावना छ, त्यसको पहिचान गरेर मलेशियाबाट फर्केका साथीहरु मिलेर
‘आफ्नो गाउँ आफै बनाउँ’ भन्ने योजनाका साथ काम गर्छु ।
कृषिलाई आधुनिकीकरण गर्छु : सन्तोष पौडेल, काभ्रेपलाञ्चोक
साढे २ वर्षअघि काठमाडौको म्यानपावर कम्पनीलाई ८५ 
हजार
रुपैयाँ तिरेर मलेसिया आएको हुँ, यहाँ निक्कै दुखहरु झेल्नुपर्यो ।
कम्पनीमा म्यानपावरले भनेजस्तो सेवा सुविधा पाइएन । काम चित्त बुझ्दो
नभएपछि अबैधानिक भएर बस्नुपर्यो । मलेशिया आएर समूहमा मिलेर काम गर्यो
भने जस्तोसुकै काम पनि गर्न सकिन्छ भन्ने पाठ सिकेँ । अब चाडैनै स्वदेश
फर्केर आफ्नै खेतबारीमा आधुनिक तरिकाले खेती गर्ने योजनामा छु ।
हजार
रुपैयाँ तिरेर मलेसिया आएको हुँ, यहाँ निक्कै दुखहरु झेल्नुपर्यो ।
कम्पनीमा म्यानपावरले भनेजस्तो सेवा सुविधा पाइएन । काम चित्त बुझ्दो
नभएपछि अबैधानिक भएर बस्नुपर्यो । मलेशिया आएर समूहमा मिलेर काम गर्यो
भने जस्तोसुकै काम पनि गर्न सकिन्छ भन्ने पाठ सिकेँ । अब चाडैनै स्वदेश
फर्केर आफ्नै खेतबारीमा आधुनिक तरिकाले खेती गर्ने योजनामा छु ।
हामी कृषिप्रधान देशका नागरिक हौ भन्दा यहाँ (मलेसिया)का वासिन्दाले
जिब्रो टोक्छन् । ‘त्यसो भए किन बिदेश आएको त आफ्नै खेतबारीमा काम नगरेर ?’
भन्छन् । उनीहरुको कुरा सुनेर ठूलै आश पलाएको छ, अब नेपाल फर्केर पुगेसम्म
आफनै जग्गामा नपुगे अरुका जग्गा भाडामा लिएर भएपनि नगदेवाली लगाएर
स्वदेशमै स्थापित हुने योजना छ ।
सामुहिक लगानीमा काम गर्ने योजना छ : लक्ष्मण चौधरी, दाङ
मलेशिया बसेको पनि थाहै नपाइ ११ वर्ष वितेछ । 
बसाइ
सन्तोषजनक नै छ । हामीले मासिक रुपमा आरएम (मलेसियाली मुद्रा) १०० जम्मा
गरेर एउटा सामुहिक बचत समुह पनि स्थापना गरेका छौ । अहिले कोषमा आरएम १५
हजार (करिब ४ लाख २० हजार नेपाली रुपैयाँ) जम्मा भएको छ ।
बसाइ
सन्तोषजनक नै छ । हामीले मासिक रुपमा आरएम (मलेसियाली मुद्रा) १०० जम्मा
गरेर एउटा सामुहिक बचत समुह पनि स्थापना गरेका छौ । अहिले कोषमा आरएम १५
हजार (करिब ४ लाख २० हजार नेपाली रुपैयाँ) जम्मा भएको छ ।
यो रकमलाइ अलि ठुलो कोष बनाएर नेपालमा लगानी गर्ने योजना छ । यहाँ हामी
जसरी काम गरेर बिदेशीलाइ धनी बनाइरहेका छौं, त्यसरी नै तन मन र धन लगाएर
आफ्नो पसिना आफनै माटोमा बगाएर देशलाई धनी बनाउने योजनामा छु । साथिहरु
मिलेर सामूहिक लगानीमा कुनै काम गर्ने योजना छ ।
मलेसियामा यस्तो सोच र चाहना भएका अरु थुप्रै नेपालीहरु पनि छन् ।
बिदेशबाट फर्केका हरुलाइ स्वदेशमा पुनर्स्थापना गर्न सहयोग गर्ने संस्था
आप्रवासी एलायन्सका नेपाल संयोजक रमेश तुफान पण्डित भन्नुहुन्छ ‘बिदेशबाट
फर्केकाहरुलाइ हामीले उनीहरुको सीपको पहिचान गरी स्वदेशमै स्वरोजगारीका
सम्भावनाहरु देखाउदै आएका छौ ।’
रुकुम, माघ २ - तीन बर्ष अघिसम्म जसो तसो मुखमा माड लगाउन कुनै अफ्ठ्यारो थिएन रुकुम पोखरा ३ पाङ्गाकी रति खत्रीलाई ।
कुनै जग्गा जमिन नभए पनि श्रीमानको कमाइले उहाँलाई साँझ विहान हात मुख
जोड्न त्यती सारो गाह्रो थिएन । दुवै आँखा नदेख्ने श्रीमान सर्पे खत्रीको
साहारा रतिलाई थियो । झाँक्री पेशा गरेर श्रीमान सर्पेले परिवारको लागि
चुल्होको सवै जोरजाम गर्नुहुन्थ्यो ।
तर झाँक्री बस्दा बस्दै श्रीमानको मृत्यु भएपछि रति र दुई छोरीका लागि साँझ विहान मुखमा माड जुट्न हम्मे परेको छ ।
कम्मर भन्दा मुनिको भाग नचल्ने रति बडो मुस्किलको साथ तीन जनाको परिवार पाल्नुपर्ने बाध्यमा हुनुहुन्छ । पहिलो ८ बर्षको छोरी जानकी पनि अपाङ्ग भएपछि थप समस्या परेको छ भन्नुहुन्छ रति । जेठी छोरी बोल्न र हिड्न नसक्ने अपाङ्ग हुन । कान्छी छोरी ५ बर्षकी लक्ष्मी पनि बोल्न नसक्ने अवस्थाकी छिन । यी दुवै शिक्षाको उज्यालोबाट टाढा छन ।
१६ बर्षको उमेरमा अज्ञात रोगको कारण अपाङ्ग बनेकीे रतिको विहे १० बर्ष अघि गाउँलेले नै दृष्टिविहीन सर्पेसँग गरिदिएका थिए ।
माइती घरबाट बोकेर ल्याइ विहे गरिदिएको रतिले बताउनुभयो । विहे भएको केही बर्षमै श्रीमानको निधन भएपछि ठूलो समस्या भोग्नु परेको बताउने रतिले विवाहलाई अभिशापको रुपमा लिनुभएको छ। भन्नुहुन्छ “आफ्नै अपाङ्ग शरीर बचाउन मुस्किल थियो । त्यसमाथि दुई छोरी जन्मिए कसरी पालन पोषण गर्ने ?”
गाउँलेहरु मिलेर सार्वजनिक ठाउँमा उहाँलाई घर बनाइदिएका छन् । गाउँलेले बनाइदिएको घरमा बसेकी रति बामे सर्दे घरको छेवैमा पाइप काटेर खानेपानी ल्याउने बाहेक अरु केही गर्न सक्नुहुन्न् ।
कोही नभएपछि मानवताको नाताले पनि गाउँलेले अपाङ्ग रतिलाई सहयोग गरेको स्थानीय शिक्षक गणेशबहादुर खड्काले बताउनुभयो । शिक्षक खड्काका अनुसार गाउँलेहरुले नै दाउरा, पीठो, चामल, कपडा लगायतका सामान उपलब्ध गराउँदै आएका छन् । खड्काले भन्नुभयो ‘गाउँलेले वास्ता गर्दैन थिए भने त उतिबेलै भोकले मर्थे होलान् ।’
कम्मर भन्दा मुनिको भाग नचल्ने रति बडो मुस्किलको साथ तीन जनाको परिवार पाल्नुपर्ने बाध्यमा हुनुहुन्छ । पहिलो ८ बर्षको छोरी जानकी पनि अपाङ्ग भएपछि थप समस्या परेको छ भन्नुहुन्छ रति । जेठी छोरी बोल्न र हिड्न नसक्ने अपाङ्ग हुन । कान्छी छोरी ५ बर्षकी लक्ष्मी पनि बोल्न नसक्ने अवस्थाकी छिन । यी दुवै शिक्षाको उज्यालोबाट टाढा छन ।
१६ बर्षको उमेरमा अज्ञात रोगको कारण अपाङ्ग बनेकीे रतिको विहे १० बर्ष अघि गाउँलेले नै दृष्टिविहीन सर्पेसँग गरिदिएका थिए ।
माइती घरबाट बोकेर ल्याइ विहे गरिदिएको रतिले बताउनुभयो । विहे भएको केही बर्षमै श्रीमानको निधन भएपछि ठूलो समस्या भोग्नु परेको बताउने रतिले विवाहलाई अभिशापको रुपमा लिनुभएको छ। भन्नुहुन्छ “आफ्नै अपाङ्ग शरीर बचाउन मुस्किल थियो । त्यसमाथि दुई छोरी जन्मिए कसरी पालन पोषण गर्ने ?”
गाउँलेहरु मिलेर सार्वजनिक ठाउँमा उहाँलाई घर बनाइदिएका छन् । गाउँलेले बनाइदिएको घरमा बसेकी रति बामे सर्दे घरको छेवैमा पाइप काटेर खानेपानी ल्याउने बाहेक अरु केही गर्न सक्नुहुन्न् ।
कोही नभएपछि मानवताको नाताले पनि गाउँलेले अपाङ्ग रतिलाई सहयोग गरेको स्थानीय शिक्षक गणेशबहादुर खड्काले बताउनुभयो । शिक्षक खड्काका अनुसार गाउँलेहरुले नै दाउरा, पीठो, चामल, कपडा लगायतका सामान उपलब्ध गराउँदै आएका छन् । खड्काले भन्नुभयो ‘गाउँलेले वास्ता गर्दैन थिए भने त उतिबेलै भोकले मर्थे होलान् ।’
२ माघ, एजेन्सी । भारतको राजधानी नयाँदिल्लीमा गुडिरहेको एक बसमा २३ वर्षीया छात्राको बलात्कारपछि मृत्यु भएको घटना सेलाउन नपाउँदै पञ्जाव राज्यको अमृतसरमा त्यस्तै प्रकृतिको एउटा घटना भएको छ ।
बसमा यात्रारत २९ वर्षीया एक महिलालाई बसका चालक रसहचालकले ओर्लिन खोज्दा रोक्दै नरोकी एकान्तस्थलमा लगी जबर्जस्ती बलात्कार गरेका हुन् । ती महिला अमृतसर नजिकैको गाउँमा ओर्लिन खोजेकी थिइन् ।
तर, बस चालक र सहचालकले मुख थुनी उनलाई जबर्जस्ती एकान्तस्थल पु¥याएका थिए । उनीहरुले थप ५ जना साथीबोलाएर रातभर बलात्कार गरेका थिए । पीडित महिलाको उजुरीमा प्रहरीले ६ जनालाई पक्राउ गरिसकेको छ भने एक जना फरार भएका छन् ।
काठमाडौ, माघ २ – माघ महिनाको सुरुवातसंगै बजारमा सुनको माग बढेको
छ । विवाहको लगन भएकाले माग बढ्न थालेको सुन व्यवसायीहरुले बताएका छन् ।
गएको महिना ठप्प जस्तै भएको सुनको कारोबार यो महिनामा भने सुधार आउने उनीहरुको अनुमान छ ।
तर माग बढ्दै गएपनि सुनको आपूर्तिमा समस्या भएकाले सोचेजति कारोबार हुनेमा
व्यापारीहरुले आशंका गरेका छन् । सुनको माग बढ्दै गएकाले यसका आयात कोटा
बढाउन आफुहरुले राष्ट्र बैङ्कलाई आग्रह गरेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी
संघका अध्यक्ष तेजरत्न शाक्यले बताउनुभयो ।
अहिले वाणिज्य बैङ्कहरुलाई दैनिक १५ किलो मात्र सुन वितरण गर्ने अनुमति छ ।
विवाहको सिजनमा १५ किलो भन्दा बढी माग हुने भएकाले वितरण बढाउन व्यवसायीले
माग गरेका हुन । मंगलबार सुन तोलामा ५८ हजार ४ सय रुपैयाँमा कारोबार
भइरहेको छ । चाँदी भने सोमबारको तुलनामा १० रुपैयाँले बढेर तोलाको ११ सय २०
रुपैयाँमा किनबेच भइरहेको छ ।
काठमाडौँ, माघ २ (नागरिक) - साहित्यकार कृष्ण धरावासीको चर्चित कथा
'झोला'माथि बन्न लागेको फिल्मको सोमबार सुटिङ थालिएको छ। सुटिङका लागि यसका
कलाकार तथा प्राविधिकहरु नुवाकोटको भर्याङभुरुङ पुगेका छन्। 'झोला'माथि
कसले फिल्म बनाउने भन्ने विषयले पनि चर्चा पाएको थियो। नुवाकोटमा 'झोला'
सुटिङ हुँदैगर्दा काठमाडौंमा धरावासी के सोच्दैछन्? नागरिकले उनको अपेक्षा र
छटपटी जान्ने प्रयत्न गरेको छ।
'झोला' कथा जति रोचक छ, यसमाथि कसले फिल्म बनाउने भन्ने प्रतिस्पर्धा पनि उत्तिकै रोचक बन्यो है?
त्यसै भन्नुपर्ला। २०६० सालमा 'झोला' कथा संग्रह निस्कियो, २०६३ सालमै दिपक आलोक र यादव भट्टराईले फिल्म बनाउन अनुमति मागे मैले सही गर्दिएँ। दिपक बिते, यादव पनि अलमलिए, सम्पर्कमै आएनन्। बीचमा रमेश बुढाथोकीले फिल्म बनाउन चाहे। यादव आउँदैनन् होला भनेर मैले हुन्छ भनेँ। यो कुरा थाहा पाएपछि आफूले अनुसन्धान गर्दै गरेको भन्दै यादव आए। केही तनाव पैदा गरे पनि उहाँहरुबीच कुरा मिल्यो र आज सुटिङ सुरु भयो।
'झोला' किन फिल्मकर्मीको रोजाईमा परेको होला?
फिल्मबारे धेरै कुरा त जान्दिन। यो एउटा ऐतिहासिक र सदाबहार कथा हो। अहिले पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ। नारी हिंसाका आवाज उठिरहँदा त अझै सामय सापेक्ष हुने नै भयो। नारी हिंसा अहिले पनि उस्तै छ। चेलीबेटी बेचबिखन, बलात्कार र नारी अधिकारलाई कुण्ठित गर्ने काम भएकै छ। त्यतिबेला सतिप्रथा वैधानिक थियो, रानीहरुलाई त जिउँदै जलाउँथे भने जनताको त कुरै भएन। सायद यसको सान्दर्भिकता बुझेरै होला केही दिन अघिमात्र निर्देशक तुलसी घिमिरेले पनि फोन गरेर 'झोला'को अवश्था बुझ्नु भएको थियो, मैले सुटिङ हुँदैछ भनिदिएँ।
साहित्यिक पुस्तकमाथि राम्रो फिल्म बन्न नसकेको गुनासो सुनिन्छ, 'झोला' राम्रो फिल्म हुन सक्ला त?
आजै सुटिङ सुरु भएको छ। अहिलेलाई आलोचना भन्दा शुभकामना दिनु जाति होला। एउटा कुरा चाहिं पक्कै हो, ६ वर्षअघि केटाकेटी पाराले फिल्मकर्मीसँग सम्झौता गरिछु। आफूलाई फिल्मबारे राम्रो जानकारी थिएन। उनीहरुले पनि फिल्म बनाउन ढिलो गारे। म धेरै चिन्ता किन लिन्न भने फिल्म बिगारे पनि मेरो कथा त उस्तै रहन्छ नि। 'बसाइँ' र 'मुनामदन' फिल्मका रुपमा विग्रिए पनि पुस्तकका रुपमा त उत्तिकै राम्रा छन्।
भनेपछि फिल्मबारे त्यति वास्ता गर्नुहुन्न?
त्यस्तो वेवास्तै पनि हैन। मैले स्क्रिप्ट हेरँ, राम्रै लाग्यो। कथालाई तोडमोड गरेका छैनन्। फाईट र गीतको अनावश्यक प्रयोग नगर्नेमा सचेत छन्। झापाको मेरै घरमा सुटिङ गर्नुपर्छ भनेको छु, मानेका छन्। मेरो आर्थिक सम्झौता भईसकेको छ, एउटा कथाकारको हैसियतले पाउनुपर्ने पारिश्रमिक पाएँ। सामाजिक सरोकार के छ भने कथा पढेकाले फिल्म हेरेर असन्तुष्टी प्रकट नगरे जाती हुन्थ्यो।
कलाकरको छनोटबाट सन्तुष्ट हुनुहुन्छ?
सबै कलाकार चिनेको छैन। गरिमा पन्तले आमाको भूमिका निर्वाह गर्दै छिन् रे। त्यो रोलमा २७ वर्षकी केटी चाहिने हो उमेर मिलेकै छ। मैले पनि भूमिकाको विषयमा राम्ररी कुरा बुझाएको छु। कलाकार हुन्, राम्रै गर्लिन् नि।
तपाईंलाई अरुको साहित्यमाथि बनेको फिल्म चाहिं कस्तो लागेको छ?
'बसाईं' हेरेँ पटक्कै राम्रो लागेन, कलाकार नाटक जसरी बोल्छन्। विर्तामोडमा पहिलोपल्ट देखाएका थिए बाहिर निस्कदा लेखक लीलबहादुर क्षेत्री पनि निरास देखिनुभयो। यो फिल्म उति चलेजस्तो पनि लाग्दैन। 'प्रेमपिण्ड' र 'बासुदेव' राम्रो लाग्यो। साहित्यिक कृतिले धेरै राम्रा चिज ल्याउँछ तर त्यसको फिल्मीकरण हुँदा त्यो नासिन्छ।
'झोला' कथा जति रोचक छ, यसमाथि कसले फिल्म बनाउने भन्ने प्रतिस्पर्धा पनि उत्तिकै रोचक बन्यो है?
त्यसै भन्नुपर्ला। २०६० सालमा 'झोला' कथा संग्रह निस्कियो, २०६३ सालमै दिपक आलोक र यादव भट्टराईले फिल्म बनाउन अनुमति मागे मैले सही गर्दिएँ। दिपक बिते, यादव पनि अलमलिए, सम्पर्कमै आएनन्। बीचमा रमेश बुढाथोकीले फिल्म बनाउन चाहे। यादव आउँदैनन् होला भनेर मैले हुन्छ भनेँ। यो कुरा थाहा पाएपछि आफूले अनुसन्धान गर्दै गरेको भन्दै यादव आए। केही तनाव पैदा गरे पनि उहाँहरुबीच कुरा मिल्यो र आज सुटिङ सुरु भयो।
'झोला' किन फिल्मकर्मीको रोजाईमा परेको होला?
फिल्मबारे धेरै कुरा त जान्दिन। यो एउटा ऐतिहासिक र सदाबहार कथा हो। अहिले पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ। नारी हिंसाका आवाज उठिरहँदा त अझै सामय सापेक्ष हुने नै भयो। नारी हिंसा अहिले पनि उस्तै छ। चेलीबेटी बेचबिखन, बलात्कार र नारी अधिकारलाई कुण्ठित गर्ने काम भएकै छ। त्यतिबेला सतिप्रथा वैधानिक थियो, रानीहरुलाई त जिउँदै जलाउँथे भने जनताको त कुरै भएन। सायद यसको सान्दर्भिकता बुझेरै होला केही दिन अघिमात्र निर्देशक तुलसी घिमिरेले पनि फोन गरेर 'झोला'को अवश्था बुझ्नु भएको थियो, मैले सुटिङ हुँदैछ भनिदिएँ।
साहित्यिक पुस्तकमाथि राम्रो फिल्म बन्न नसकेको गुनासो सुनिन्छ, 'झोला' राम्रो फिल्म हुन सक्ला त?
आजै सुटिङ सुरु भएको छ। अहिलेलाई आलोचना भन्दा शुभकामना दिनु जाति होला। एउटा कुरा चाहिं पक्कै हो, ६ वर्षअघि केटाकेटी पाराले फिल्मकर्मीसँग सम्झौता गरिछु। आफूलाई फिल्मबारे राम्रो जानकारी थिएन। उनीहरुले पनि फिल्म बनाउन ढिलो गारे। म धेरै चिन्ता किन लिन्न भने फिल्म बिगारे पनि मेरो कथा त उस्तै रहन्छ नि। 'बसाइँ' र 'मुनामदन' फिल्मका रुपमा विग्रिए पनि पुस्तकका रुपमा त उत्तिकै राम्रा छन्।
भनेपछि फिल्मबारे त्यति वास्ता गर्नुहुन्न?
त्यस्तो वेवास्तै पनि हैन। मैले स्क्रिप्ट हेरँ, राम्रै लाग्यो। कथालाई तोडमोड गरेका छैनन्। फाईट र गीतको अनावश्यक प्रयोग नगर्नेमा सचेत छन्। झापाको मेरै घरमा सुटिङ गर्नुपर्छ भनेको छु, मानेका छन्। मेरो आर्थिक सम्झौता भईसकेको छ, एउटा कथाकारको हैसियतले पाउनुपर्ने पारिश्रमिक पाएँ। सामाजिक सरोकार के छ भने कथा पढेकाले फिल्म हेरेर असन्तुष्टी प्रकट नगरे जाती हुन्थ्यो।
कलाकरको छनोटबाट सन्तुष्ट हुनुहुन्छ?
सबै कलाकार चिनेको छैन। गरिमा पन्तले आमाको भूमिका निर्वाह गर्दै छिन् रे। त्यो रोलमा २७ वर्षकी केटी चाहिने हो उमेर मिलेकै छ। मैले पनि भूमिकाको विषयमा राम्ररी कुरा बुझाएको छु। कलाकार हुन्, राम्रै गर्लिन् नि।
तपाईंलाई अरुको साहित्यमाथि बनेको फिल्म चाहिं कस्तो लागेको छ?
'बसाईं' हेरेँ पटक्कै राम्रो लागेन, कलाकार नाटक जसरी बोल्छन्। विर्तामोडमा पहिलोपल्ट देखाएका थिए बाहिर निस्कदा लेखक लीलबहादुर क्षेत्री पनि निरास देखिनुभयो। यो फिल्म उति चलेजस्तो पनि लाग्दैन। 'प्रेमपिण्ड' र 'बासुदेव' राम्रो लाग्यो। साहित्यिक कृतिले धेरै राम्रा चिज ल्याउँछ तर त्यसको फिल्मीकरण हुँदा त्यो नासिन्छ।
बलात्कार घटना नेपाली समाजका लागि नौलो होइन, तर दिल्लीमा भएको सामूहिक बलात्कार प्रकरणपछिका परिदृश्यले नेपालमा पनि पीडितलाई सडकसम्म आउन थप प्रेरित गरेको छ। पीडितहरू बलात्कारलगायत महिला हिंसाका घटनाविरुद्ध खुलेर बोल्न थालेका छन्। केही सातायता जारी 'अकुपाई बालुवाटार' क्याम्पेनले यसलाई थप ऊर्जा दिएको छ। चियापसलदेखि तारेहोटलका बार, सामान्य परिवारदेखि क्याबिनेट मिटिङसम्म यो बहसले प्राथमिकता पाइरहेको छ।
त्रिभुवन विमानस्थलमा फर्जी पासपोर्टसहित पक्राउ परेपछि अध्यागमन विभागकै कर्मचारी र प्रहरीबाट लुटिएकी चेलीको कारुणिक गुहारबाट सबैको मन पग्लियो। लहान र दमकमा सामुहिक बलात्कारको सिकार भएका बालिका, बर्दियामा आफ्नै परिवारको त्रू्करताको सिकार भएकी शिवा हासमीलगायत पीडित सबैले न्याय पाउनुपर्छ भन्ने आवाजमा अधिकारकर्मीमात्र होइन, स्वस्फूर्त उभिएका सर्वसाधारणले समेत आवाज मिलाइरहेका छन्।
नेपाल प्रहरीको तथ्यांक हेर्ने हो भने आर्थिक वर्ष ०६८/६९ मा ५ सय ५५ महिला बलात्कारका सिकार भएका छन्। यो आर्थिक वर्षको छ महिनामा मात्र करिब एक सय ८० ले बलात्कारको सिकार भइसकेका छन्। यस्तै महिलामाथि हुने अन्य घरेलु हिंसाको तथ्यांक पनि डरलाग्दो छ। प्रहरीको आर्थिक वर्ष ०६३/६४ देखि अहिलेसम्मको तथ्यांकले पनि बलात्कारको घटना बढेको देखाएको छ। ०६३/६४ मा ३ सय १७ वटा बलात्कारको घटना प्रहरीमा दर्ता भएका थिए।
केही साताअघि लहान र दमकमा भएका छुट्टाछुट्टै सामूहिक बलात्कारका घटनाले पनि नेपाली समाजमा महिलामाथिको क्रूरता बढ्दै गएको पुष्टि गरेको छ। अधिवक्ता एवं पूर्वसभासद सपना प्रधान मल्ल भन्छिन्, 'बलात्कार र महिला हिंसाका घटना बढेकै हुन्, पहिले पनि यो ठूलै समस्याको रुपमा थियो। तर, अहिले तथ्यांकमै बढेको देखिनुको मुख्य कारण सचेतनामा आएको वृद्धि हो।'
उनका अनुसार पहिले यस्ता घटना आपसी समझदारीमै मिलाउने प्रचलन बढी थियो। 'त्यसमा अहिले परिवर्तन आएको छ,' उनी भन्छिन्, 'पहिले लुकाएर राखिन्थ्यो, अहिले त्यसो गर्दा झन् समस्या हुने कुरा पीडित पक्षले बुझ्न थालेका छन्।' समाज संवेदनशील बन्दै जानु र मिडियाले समेत गम्भीरतासाथ लिनुले पनि पीडितमा बोल्ने साहस बढेको उनको अनुभव छ।
अधिकारकर्मी र समाज परिवर्तनलाई नजिकबाट नियालिरहेका समाजशास्त्रीका अनुसार बलात्कारका घटना वृद्धि हुनुमा समाज आफैँमा जिम्मेवार छ। एक समाजशास्त्रीले आफ्नो नाम नखुलाउने सर्तमा नागरिकलाई भने, 'कुनै पनि घटनाका पछाडि धेरै घटना जोडिएका हुन्छन्। त्यसको यथोचित सम्बोधनबिना हामी जतिसुकै प्रयास गरे पनि नियन्त्रण गर्न गाह्रो हुन्छ।' उनको कुरामा अधिवक्ता मल्ल पनि सहमत छिन्। उनी भन्छिन्, 'हामीले महिला हिंसा किन हुन्छ भन्नेबारे पनि बहस गर्न जरुरी छ।' त्यसका लागि 'सेक्स एजुकेसन र सेक्सुअल रिलेसन' लाई समाजले हेर्ने नजरमा पनि परिवर्तन ल्याउनुपर्ने जरुरी छ।'
बलात्कारीलाई समातेर कडा सजाय दिएरमात्र समस्या नसुल्भि्कने उनको भनाइ छ।
महिला अधिकारकर्मी रक्षा पौड्यालका अनुसार समाज यौनबारे खुल्दै आए पनि त्यसको नकारात्मक प्रचार बढी छ। उनी भन्छिन्, 'हामी आफैं पनि जागरुक हुन जरुरी छ। बालिका तथा युवतीहरूलाई यौन दुर्व्यवहार भनेको के हो भनेर सिकाउन सके पनि बलात्कारलगायत महिला हिंसाका घटना रोक्न सघाउ पुग्न सक्छ।' बलात्कारजस्तो जघन्य अपराध रोक्न पुरुषलाई पनि आफ्नो यौन चाहना संयमतापूर्वक प्रकट गर्न सिकाउनु जरुरी देखिएको उनको भनाइ छ।
त्रिचन्द्र कलेजकी उपप्रध्यापक शर्मिला रानाभाट हिंसाका घटना बढेको नभई मिडियाले ठाउँ दिएको बताउँछिन्। 'पहिला पनि यस्ता अपराध हुन्थे, तर लुकाइन्थ्यो,' उनले भनिन्, 'अहिले मिडियाले धेरै कभरेज गरिदिनाले बढेको देखियो।'
पूर्व मिस नेपाल सदिक्षा श्रेष्ठलाई भने महिला हिंसा बढ्नुमा संकीर्ण सामाजिक मूल्य-मान्यता नै दोषीजस्तो लाग्छ। 'महिला र पुरुषबीच विभेद नै यसको प्रमुख कारक हो,' सदिक्षा भन्छिन्।
महिला हिंसा र बलात्कारका घटना रोक्न कानुन नै फितलो भएको धारणा अधिवक्ता प्रवीणता वस्तीको छ। उनी भन्छिन्, 'कानुन बलिायो बनाएर नजीर बस्ने किसिमका फैसला हुन सके त्यस्ता अपराधीको मनोबल गिर्ने थियो।' भएका कानुन पनि न्यायपालिकाको लामो प्रक्रियाका कारण दोषी उम्कने वातावरण बनेको छ। उनी भन्छिन्, 'एउटा मुद्दा टुंगो लगाउन दुई दशक लगाउने प्रवृत्तिले यस्ता अपराधिको मनोबल उच्च भएको हो।' फैसला गरिहाले पनि कार्यान्वयन अति फितलो रहेको उनको भनाइ छ।
अधिवक्ता मल्लका अनुसार नेपालको कानुनमा पनि बलात्कार र महिला हिंसालाई लिएर फेरबदलको आवश्यकता छ। अहिलेको कानुनले नाबालकमाथिको यौन दुर्व्यवहारका दोषीलाई १६ वर्ष र ठूलामाथि हुने दुर्व्यवहारका दोषीलाई ७ वर्ष कैद तोकेको छ। त्यसैसँग जोडिएर क्षतिपूर्तिको कुरा पनि आउँछ। तर, त्यो पूर्ण रुपमा न्यायसंगत नरहेको उनको तर्क छ। दुर्व्यवहारलाई पनि विभिन्न कोणबाट व्याख्या गर्न जरुरी भएको उनी बताउँछिन्। केवल इच्छाविपरीत यौनसम्पर्कलाई मात्र कानुनले बलात्कारको रुपमा व्याख्या गरेको अवस्थामा अप्राकृतिक सम्पर्कलाई कुन कोटीमा राखेर हेर्ने भन्नेमा पनि अहिलेको कानुनमा समस्या छ। उनी भन्छिन्, 'हामीकहाँ भएको कानुन कन्जरभेटिभ छ। यसलाई आजको आवश्यकताअनुसार परिमार्जित गर्नुपर्ने बेला भएको छ। यसका साथै सजाय पनि थप गर्नुपर्ने देखिन्छ।' उपप्राध्यापक रानाभाट भने जघन्य अपराध गरेको पुष्टि भए त्यस्ता अभियुक्तलाई मृत्युदण्ड नै दिनुपर्ने बताउँछिन्।
किन हुन्छ बलात्कार?
बलात्कार एक सामाजिक अपराध हो। यो अपराध किन हुन्छ भन्ने यकिन जवाफ कसैसँग छैन। तर, विभिन्न तहमा भएका अध्ययन-अनुसन्धानले यसको केही पाटा उजागर गर्न भने खोजेको छ।
मनोचिकित्सक डा. रवि शाक्यका अनुसार सबैभन्दा पहिला बलात्कारीको मनोदशा बुझ्न आवश्यक हुन्छ। उनी भन्छन्, 'बलात्कार अपराध हो, तर बलात्कारीलाई मात्र सजाय दिएर समस्या सल्टिँदैन। त्यो व्यक्तिले किन बलात्कार गर्यो भनेर खोज्न पनि त्यति नै आवश्यक छ।' शाक्यका अनुसार बलात्कारी हुनुमा विभिन्न कुराले भूमिका खेलेको हुन्छ। त्यसमा समाजको संरचनादेखि उसको व्यक्तिगत छविसम्म सबैको मूल्यांकन हुन आवश्यक हुन्छ।
विभिन्न अध्ययनका अनुसार बलात्कार हुनुमा सबैभन्दा ठूलो भूमिका बलात्कारीको मनोदशाले खेल्छ। प्राय मुद्दामा बलात्कारी मनोरागी हुन्छ जसलाई 'मेनियाक' भनिन्छ। आफूमा भएको कुण्ठाका कारण उसले यस्तो कुकृत्य गर्छ। त्यसपछि जाँडरक्सी वा लागुऔषधको प्रयोग पनि प्रमुख कारकतत्वमा गणना हुन्छ। यस्तै पुरुषमा हुने अहं भावना पनि अर्को प्रमुख कारक हो।
पूर्व मिस नेपाल सदिक्षा यसमा सहमत छिन्। उनी भन्छिन्, 'हामीलाई हाम्रो अभिभावकले महिला भएकै कारण विभेद नगरे पनि समाजले गर्छ। अहिले बाहिर आइरहेका घटनाहरूका कारण मेरै अभिभावक पनि मेरो सुरक्षालाई लिएर सशंकित हुने अवस्था छ।' उनका अनुसार कानुन दरिलो बनाएर अपराधीलाई कडा सजायको भागीदार नबनाउँदासम्म बलात्कारजस्ता घटनामा कमी आउँदैन।
एक अमेरिकी विश्वविद्यालयको अध्ययनअनुसार ५० प्रतिशतभन्दा बढी महिला चिनेजानेकै व्यक्तिबाट बलात्कृत हुन्छन्। उक्त अध्ययन प्रतिवेदनले उल्लेख गरेअनुसार धेरै बलात्कारमा महिलाका कारण पुरुषमा सिर्जना हुने हीन भावना नै प्रमुख कारकतव हुने गर्छ। अर्को कारक महिलामाथि आफ्नो वर्चश्व कायम गर्न र महिलालाई आफ्नो सामाजिक हैसियत देखाउन पनि पुरुषहरूले यस्तो कुकृत्य गर्ने गरेको पाइएको छ।
के छ कानुनमा?
कसैले कुनै महिलाको मञ्जुरीबिना निजको संवेदनशील अंग छोए, निजको भित्री पोसाक खोले वा प्रयास गरे त्यो यौन दुर्व्यवहार हो। निजलाई अस्वाभाविक रुपमा कुनै एकान्त ठाउँमा लगे, आफ्नो यौनांग छुन, समाउन लगाए वा निजलाई अश्लील वा अन्य त्यस्तै प्रकारको शब्द, संकेत प्रयोग गरे वा चित्र, तस्बिर देखाए, यौनआशयले जिस्काए वा हैरानी दिए वा निजसँग यस्तै अन्य कुनै किसिमले अस्वाभाविक व्यवहार गरे वा करणीको आशयले समाते यौन दुर्व्यवहार गरेको मानिनेछ। त्यस्तो कसुर गर्ने व्यक्तिलाई एक वर्षसम्म कैद र १० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ। यस्तो कार्यबाट पीडित व्यक्तिलाई कसुरदारबाट मनासिब क्षतिपूर्तिसमेत भराइन्छ।
कसैले कुनै महिलालाई निजको मन्जुरी नलिई करणी गरे वा १६ वर्षभन्दा कम उमेरकी बालिकालाई निजको मन्जुरी लिई वा नलिई करणी गरे निजले जबर्जस्ती करणी गरेको ठहर्छ।
यस्तो करणी गर्ने व्यक्तिलाई भए एकदेखि १५ वर्षसम्म कैद सजाय हुन्छ। महिलालाई सामूहिक रुपमा जबर्जस्ती करणी गर्ने वा गर्भवती, अशक्त वा अपांग महिलालाई जबर्जस्ती करणी गर्नेलाई भने तोकिएको सजायमा थप पाँच वर्ष कैद हुन्छ। यस्तै बलात्कार गर्न सघाउनेलाई तीन वर्षसम्म कैद हुनसक्छ। पीडित १६ वर्षमुनि भए सघाउने व्यक्तिको सजाय दोब्बर हुन्छ।
मुलुकी ऐनमा पीडितले आफ्नो अस्मिताको रक्षा गर्न खोज्दा पीडकको ज्यान गए बात नलाग्ने उल्लेख छ। पीडितले पीडकलाई आवेशमा बलात्कार भएको एक घन्टाभित्र प्रहार गर्दा पीडक मरेमा कानुनी रुपमा बात लाग्दैन। तत्पश्चात भने पीडितले गरेका कार्यलाई पनि जरिवाना र कैदसजाय तोकिएको छ।
बलात्कार अनुसन्धान र तहकिकातमा पीडित स्वास्नी मानिसको बयान महिला प्रहरी कर्मचारीले गराउनुपर्ने र महिला प्रहरी कर्मचारी नभए समाजसेवी महिलाको रोहवरमा अन्य प्रहरी कर्मचारीले गराउन सक्ने व्यवस्था कानुनमा छ। यस्तै बलात्कार भएकै भए पनि पैँतीस दिन भित्र नालिस नदिएको खण्डमा पीडकलाई मुद्दा लाग्दैन।
सन्तान जन्माउन बिहे गरिरहनु नपर्ने
२ माघ, काठमाडौं । आगामी माघ २० मा
हेटौडामा हुने नेकपा एकीकृत माओवादीको महाधिवेशनमा पुरुषलाई कति दिन
सुत्केरी विदा दिने भन्नेबारे छलफल हुने भएको छ । महाधिवेशनमा छलफलका लागि
केन्द्रीय समितिद्वारा पारित राजनीतिक प्रतिवेदनममा अध्यक्ष प्रचण्डले
पुरुषहरुलाई एक महिना सुत्केरी स्याहार विदा दिइनुपर्ने उल्लेख गर्नुभएको छ
।
पुरुषलाई
सुत्केरी विदा उल्लेख भएको यो प्रस्ताव राज्यसमिति र जिल्ला समितिमा
छलफलका लागि जाँदैछ । महाधिवेशनका लागि तयार पारिएको राजनीतिक प्रतिवेदनमा
प्रचण्डले भन्नुभएको छ-’सबै क्षेत्रका कामदार, कर्मचारी महिलालाई कम्तिमा ३
महिनाको प्रसुती/सुत्केरी विदा र श्रीमान्लाई कम्तिमा १ महिना
प्रसुती/सुत्केरी स्याहार विदाको व्यवस्था गर्ने नीति लिइने छ ।’ अहिले
निजामति सेवाका पुरुष कर्मचारीहरुले १५ दिन सुत्केरी स्याहार विदा पाउने
गरेका छन् ।
सन्तान जन्माउन बिहे गरिरहनु नपर्ने
यसैवीच, पार्टीको राजनीतिक दस्तावेजमा
प्रचण्डले विवाह नगरी जन्मेकाहरुले पनि पहिचान र पैत्रिक सम्पत्तिमा अन्य
नागरिकसरह अधिकार पाउनुपर्ने धारणा अघि सार्नुभएको छ ।
अविवाहित, परस्त्री वा परपुरुषवीचको यौन
सम्बन्धलाई ‘सांस्कृतिक विचलन’ मानी कडा कारवाही चलाउँदै आएको एमाओवादी
पार्टीको महाधिवेशनमा पेश गरिने राजनीतिक प्रतिवेदनमा प्रचण्डले लेख्नुभएको
छ-’विवाहभन्दा बाहिरबाट जन्मेकाले पनि पहिचान र पैत्रिक सम्पत्ति अन्य
नागरिकसरह पाउने हक र अवसर प्राप्त गर्ने अधिकार दिइने छ ।’
कम्युनिष्टहरुको राजनीतिक प्रतिवेदनमा
प्रायः राजनीतिक कार्यदिशाबारे उल्लेख गरिँदै आएकोमा यो मान्यतालाई
एमाओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले दस्तावेजमा तोड्नुभएको छ । समाजका यौनजन्य
मान्यतालाई पनि एमाओवादीले परिवर्तन गर्न खोजेको दस्तावेजमा झल्किन्छ ।
दस्तावेजमा महिलालाई इच्छा अनुसार सन्तान जन्माउने, विवाह गर्ने र सम्बन्ध
विच्छेद गर्ने अधिकार दिइने उल्लेख छ । राजनीतिक प्रतिवेदनमा विगतको
परम्परा तोड्दै प्रतिवेदनमा आर्थिक, सामाजिक एवं सांस्कृतिक विकासका लागि
चुनावी घोषणापत्रजस्तै अवधारणाहरु प्रस्तुत गरिएका छन् ।
दस्तावेजमा समुद्र पारिबाट ल्याइएको कुहिएको गहुँ खानुपर्ने बाध्यता समेत उल्लेख गरिएको छ ।
राजधानी भूकम्पको उच्च जोखिममा !
२ माघ, काठमाडौं । वि.सं. १९९० साल माघ २
गते गएको भुकम्पमा दिवंगत हुनेहरुको संस्मरण गर्दै ०५५ सालदेखि प्रत्येक
वर्ष सरकारले भूकम्प सुरक्षा दिवस मनाउने गरेको छ । नेपालमा वि.स. १९९०
सालमा आजकै दिन गएको भूकम्पलाई सम्झेर अझैसम्म धेरै वृद्धवृद्धाहरु झस्किने
गरेका छन् ।
सात सय वर्षको ज्ञात इतिहासमा नेपालमा
वि.स. १९९० को भूकम्प नै सबैभन्दा ठूलो हो । दिउँसो आएको सो भूकम्पमा परी ८
हजार ७ सय मान्छेले ज्यान गुमाएका थिए भने ८० हजार भन्दा धेरै घर तथा अन्य
संरचना भत्केका थिए । अहिले नेपालमा त्यही तीव्रता अर्थात ८ दशमलव ४
रेक्टर स्केलको भूकम्प आए सिंगो देश, त्यसमाथि पनि काठमाडौं उपत्यकाको हालत
भयावह हुने विज्ञहरुले दावी गरेका छन् ।
नेपालमा १९९० सालको जस्तै क्षमताको भुकम्प
आएमा अहिले त्यसको भन्दा तीस गुणा बढी क्षति हुने भूकम्पविदहरु दाबी
गर्छन् । नेपालको भूकम्पीय जोखिमबारे लामो समय अध्ययन गरेका फ्रन्सेली
भूकम्पविद् फ्रदेरिक पेरियलको अध्यनलाई मान्ने हो भने- त्यस्तो भूकम्पले
तराईदेखि पहाडसम्म भयङ्कर क्षति पुर्याउने सक्छ ।
१२ वर्षपहिले भूकम्प प्रविधि राष्ट्रिय
समाज, नेपालले गरेको एक अध्ययनले पनि ९० सालकै तीव्रताको भूकम्प आएमा
राजधानीमा कम्तीमा ४० हजार मानिसको मृत्यु हुने देखाएको थियो । उपत्यकामा
एक लाखभन्दा बढी घाइते हुने र सात लाख घरबारविहीन बन्ने अध्ययनले देखाएको
थियो । समाजका अनुसार उपत्यकाका ६० प्रतिशत घर नष्ट हुनेछन्, विद्युत
आपूर्ति पूरै अवरुद्ध हुनेछ, सडक कंक्रिटले ढाकिने छन्, उद्धारमा चरम
कठिनाइ आउने छ ।
यो अध्ययन सार्वजनिक हुँदा काठमाडौं
उपत्यकाको जनसंख्या करिव १५ लाखको हाराहारीमा थियो । तर, अहिले त्यो संख्या
बढेर २५ लाख १७ हजार २३ पुगेको छ । काठमाडौं महानगरपालिका सहरी विकास
विभागका अनुसार, महानगरभित्र वाषिर्क ४ हजार घर बनिरहेका छन् । यसरी
बनेकामध्ये ६० प्रतिशतभन्दा बढी घर भूकम्पीय जोखिम धान्न सक्ने क्षमतायुक्त
छैनन् ।
भूकम्पीय जोखिम प्रविधिको क्षेत्रमा काम
गररिरहेका प्राविधिकहरु, राजधानीका ८५ प्रतिशत घर जोखिममा रहेको बताउँछन् ।
राजधानीमा बनेका आधुनिक घरसमेत ५० प्रतिशत जोखिममै छन् । धनाढ्यका घरहरु
पनि भूकम्पीय जोखिमबाट हेर्दा ५० प्रतिशत मात्र सुरक्षित रहेको पाइएको छ ।
भवनको डिजाइन तथा निर्माणमा भवनसंहिता नमानिएकाले यस्तो जोखिम देखिएको हो ।
मुलुकका विभिन्न ठूला १२ वटा सहरमा गरिएको
अध्ययन अनुसार कुनैपनि सहर भुकम्पीय हिसावले सुरक्षित छैनन् । भूकम्पीय
जोखिममा नेपाल र त्यसमाथि काठमाडौं भयावह अवस्थामा रहेको अन्तराष्ट्रिय
अध्ययनहरुले पनि देखाएको छ । उपत्यकामा आवास तथा व्यापारका लागि बनिरहेका
ठूलठूला निर्माणहरुले त झन् जोखिम बढाइरहेको विज्ञहरु दाबी गर्छन् ।
काठमाडौं उपत्यका नगर विकास समितिले
अहिलेसम्म सामुहिक आवास, संयुक्त आवास, जग्गा विकासका लागि करिव एक सय
व्यक्ति वा र्फमलाई अनुमति दिएको छ । अनुमति अनुसार तिनले ७ देखि २३
तलासम्मका भवन निर्माण गरी रहेका छन् । ती भवनहरु भूकम्पीय जोखिमबाट मुक्त
हुने गरी बनाउने शर्तमा अनुमति दिइएको छ । तर विज्ञहरु, सर्त अनुसार भवन
निर्माण नभएको दावी गर्छन् । निर्माण भइरहेका विशाल संरचनाहरु भूकम्पीय
दृष्टिले सुरक्षित नभएको उनीहरुको दावी छ । ठूला-ठूला भवनहरु भुकम्पीय
सुरक्षाका हिसावले बनाइएको भए पनि ती भवनले पाँचदेखि सात सेकेन्डभन्दा बढी
भूकम्पको धक्का थेग्न नसक्ने विज्ञहरुको दावी छ । किनकि काठमाडौमा माटो
परीक्षण गरेर निर्माणको जग भनेजति तला थाम्ने गरी निर्माण गरिए पनि माथिका
तलामा मापदण्ड अनुसार कतै काम नहुने गरेकाले जोखीम बढी भएको हो ।
यस्तो डरलाग्दो तथ्यले काठमाडौबासीलाई
पक्कै पनि झस्काउन सक्छ । तर पनि यो अनुमानित आँकडा हो र यदि भुकम्प
आइहालेमा यसबाट उपत्यकाको आधा जनसंख्या सम्पूर्ण हिसावले प्रभावित बन्नेछ ।
विश्वमा गएको पछिल्लो भुकम्प र त्यसको
विनास हेर्दा यसले मानव सभ्यतालाई तहस-नहस बनाएको छ । थुपै्र मुलुक
भुकम्पकै कारण मानव विकास सुचांकमा दशकौं ंपछि धकेलिएका छन् । यसबाट आफु र
आफ्ना सन्ततिलाई जोगाउने हो भने हामीले भवन निमार्ण गर्दा वेलैमा सावधानी
अपनाउनु जरुरी हुन्छ, किनकि नेपालको लिखित इतिहासमा धेरैपटक प्रलयकारी
भुकम्प गएको छ र काठमाडौ लगायतका अरु धेरै शहर अहिले पनि भुकम्पीय जोखिमका
हिसावले खतरामा छन् ।
सरकारी योजना
भूकम्पबाट हुने नोक्सानी कम गर्न सरकारले
राष्ट्रिय भवन निर्माण संहिता लागु गरेको छ । जसअनुसार भूकम्प सूरक्षात्मक
प्रविधि अवलम्बन गरी बनाइएको नक्सा बमोजिम मात्र भवन निर्माण गरेमा क्षति
न्यूनीकरण हुन्छ । तर, दिवस मनाएर मात्रै क्षति न्यूनीकरण संभव छैन ।
मुलुकका आवास क्षेत्र मात्र हैन विभिन्न विद्यालय तथा अस्पताल समेत जोखिममा
छन् । तिनलाई जोखिम मुक्त बनाउनेतर्फ पनि राज्य लाग्नुपर्छ । नत्र
अस्पतालका विरामी समेत एउटै भुंग्रोमा पर्नेछन् ।
तस्करी गर्ने शैली पनि विचित्रकै हुँदो
रहेछ । अमेरिकामा एक जना महिलाले आफ्नो गुप्तांगभित्र राखेर लागु औषध
हेरोइनका सुइ तस्करी गर्दै गर्दा पक्राउ परेकी छिन् । केन्टकी राज्यकी
जेसिका वेब्सटरलाई नियमित चेकजाँचकै क्रममा सुरक्षाकर्मीहरुले शंका लागि
केरकार गर्दा गुप्तांगमा लागु औषधका सुइ राखेको पत्तो लागेको हो ।
जेलकी कर्मचारी समेत रहेकी २९ वर्षीया
जेसिका पेसेवर अपराधि भएको बताइएको छ । यद्यपि महिला लागु औषध अपराधीले
योनी भित्र लागु औषध राखेर तस्करी गर्ने गरेको कुरा नौलो होइन । तर
योनीभित्र सुइ नै राखेर तस्करी गरेको भने नौलो भएको बताइएको छ ।
सुरक्षाकर्मीहरुसँग उनले आफुले आफ्नै लागि
सेवन गर्न योनीमा हेरोइन लुकाएको दाबी गरिन् । आफु लागु औषधको सेवनकर्ता
रहेको उनको भनाइ थियो । योनीभित्र हेरोइन युक्त सुइ तस्करी गर्ने कार्यमा
संलग्न जेसिकामाथि छानविन भैरहेको बताइएको छ ।
स्मरण रहोस् गएको वर्ष अमेरिकाको मिनिसोटामा एक महिलाले गुप्तांगमा लुगाएको लागु औषध चेकजाँचका क्रममा कुकुरले फेला पारेको थियो ।
