लोकप्रिय विधाको विजेता असार १८ गते स्पोर्टस अवार्ड कार्यक्रममा घोषणा गरिनेछ। आइतबारबाट सुरु भएको भोटिङ स्पोटर्स अवार्ड कार्यक्रमको अघिल्लो रात (असार १७) गते सम्म गर्न सकिने मञ्चले जनाएको छ।
वर्षभर खेलाडीले गरेको प्रदर्शन, प्राप्त उपलब्धि, प्रभाव एवं जनचासोलाई आधार मानेर खेलाडीको मनोनयन गरिएको खेलाडी छनोट समितिका संयोजक एवं मञ्चका सचिव प्रकाश तिमल्सिनाले जानकारी दिए।
आयोजक नेपाल खेलकुद पत्रकार मञ्चले एसएमएस भोटिङलाई ८० प्रतिशत र फुसबुक भोटिङलाई २० प्रतिशत अंकभार दिने बताएको छ। एसएमएस भोटिङका लागि मञ्चले टिएचटी लाइभको ३१३१ सँग सोही कार्यक्रममा सम्झौता गरेको छ। यस वर्षपनि स्पोर्टस अवार्डको प्रत्यक्ष प्रसारण एभिन्युजन टेलिभजनले गर्ने भएको छ। सम्झौता पत्रमा मञ्चका महासचिव महेश आचार्यले एभिन्युजका महाप्रबन्धक लक्ष्मणप्रसाद बास्तोला र टिएचटी लाइभका सिनियर मेनेजर भुपेन्द्र तामाङसँग सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरे।
भोटिङ प्रक्रियालाई फराकिलो बनाउने क्रममा पहिलो पटक फेसबुकलाई पनि प्रयोग गरिएको आचार्यले बताए। स्पोर्टस अवार्डका लागि मञ्चको फेसबुक एकाउन्ट र टिएटटी लाइभको फेसबुक एकाउन्टमा गएर आफुले मत दिन चाहेको खेलाडीको फोटोमा लाइक गर्न सकिनेछ।
मनोनयनमा पर्ने खेलाडीले मनोयनमा पर्न सफल भएकोमा खुसी व्यक्त गर्दै आफ्ना लागि भोट अपिल गरे। नेपाललाई विश्व क्रिकेट लिग डिभिजन ४, एससी ट्रफी जिताउँदा टोलीको नेतृत्व गरेका कप्तान पारसले मञ्चले खेलाडीलाई गर्दै आएको सम्मानको प्रशंसा गरे।' म यो अवार्ड हेर्दै बढेको हो। यसको मनोनयमा पर्नु पनि ठुलो उपलब्धी हो,' उनले भने,' खेलाडीलाई यति ठुलो सम्मान दिने कार्यको थालनी मञ्चले गरेकोमा धन्यवाद। मैले जिते पनि नजितेपनि अवार्डको सफलताको कामना गर्दछु।'
दुई बर्ष लगातार राष्ट्रिय टोलीका सदस्य रहेका जगजितले मनोयनमा पर्दा मनोबल बढेको बताए। ' फुटबल खेलाडी अहिले निराश छन्,' राष्ट्रिय टोलीको नतिजातर्फ संकेत गर्दै उनले भने,' यो मनोनयनले मेरो मनोबल बढेको छ। फुटबल खेलाडीको तर्फबाट मञ्चलाई धन्यवाद दिन्छु। घरेलु फुटबलमा लगातार चर्चामा रहेका जगजित लिगमा उत्कृष्ट मिडफिल्डर चुनिएका थिए।
भर्खरै गृह जिल्ला कास्कीको बर्ष खेलाडी बनेकी झरना गुरुङले मनोयनले आफुलाई थप उत्साहित बनाएको उल्लेख गरिन्। ' यो मनोयनले मसँगै पोखरेलीलाई पनि उत्साहित बनाएको छ,' गत बर्ष आठौं एसियाली उसु च्याम्पियनसिपमा महिला सान्सौ ५६ केजीमा कास्य पदक जितेकी उनले उनले थपिन्,' उसु खेलाडीलाई समावेश गरिएकोमा धन्यवाद दिन चाहन्छु।'
गत चैतमा मात्र एथलेटिक्समा तीन वटा कीर्तिमान राख्न सफल एथलेटिक्सकी केशरीले मनोनयमा पर्दा खुसी लागेको बताइन्। अभ्यासका लागि भारतमा रहेका कारण मनोनयनमा परेका शिरिर कार्यक्रममा उपस्थित थिएनन्। उनले गत बर्ष पौडीमा ६ कीर्तिमानसहित ३२ स्वर्ण पदक जितेका थिए।
एभिन्युजका महाप्रबन्धक बास्तोलाले मञ्चको खेलाडीलाई प्रोत्साहान दिने कार्यक्रममा एभिन्युजले लगातार साथ दिइरहेको जनाउँदै भने,' यो सहयोग नेपाली खेलकुदका लागि गरिएको सहयोग हो। भविष्यमा पनि यसलाई निरन्तरता दिनेछौं।'
मञ्चका निर्वतमान अध्यक्ष निरञ्जन राजवंशीले बर्ष भरी चर्चामा रहेकामध्येबाट पाँच भित्र पर्नु जिते बराबर भएको बताए।
लोकप्रियससँगै स्पोर्टस अवार्डका दिन वर्षको उत्कृट पुरुष खेलाडी, उत्कृष्ट महिला खेलाडी, युवा खेलाडी, उत्कृष्ट प्रशिक्षक, स्पेसल अवार्ड, लाइफ टाइम एचिभमेन्ट अवार्ड र पल्सर वर्षको उत्कृष्ट पारा एथलिट गरि आठ विधामा सम्मान प्रदान गरिनेछ। मञ्चले पुरुष,महिला, युवा र प्रशिक्षकको मनोनयन केही दिनमा सार्वजनिक गर्ने जनाएको छ।

घरमा साँचो मारी सम्पूर्ण परिवार नै यार्सागुम्बा टिप्न निस्केपछि नागरिकता टोली डोल्पाको गाउँ नपसेको हो। अन्य जिल्लामा वैशाख पहिलो साताबाटै टोलीले नागरिकता बाँड्न थाले पनि डोल्पामा अझै दुई महिना यो कार्य हुन नसक्ने गृह मन्त्रालय स्रोतले बतायो। 
'वैशाख पहिलो साताबाटै डोल्पामा नागरिकता प्रमाणपत्र सुरु गर्नुपर्थ्यो। अहिले हाम्रो टोली पुग्दा गाउँका प्राय घरमा ताला लागेका छन्,' गृह स्रोतले भन्यो, 'यार्सागुम्बाको सिजन भएकोले परिवारका सबै सदस्य हप्तौ हिडेर यार्सागुम्बाको खोजीमा निस्केका छन्।'
यार्सागुम्बा खोज्न निस्केका परिवार डेढदेखि दुई महिनासम्म घर फर्किदैनन्। आधा जीव र आधा वनस्पतिका रूपमा रहने यार्सागुम्बा वैशाखदेखि असारसम्म उच्च हिमाली तथा पहाडी जिल्लामा पाइने गर्छ। जेठ यार्सागुम्बा संकलन गर्ने सबैभन्दा उपयुक्त महिना मानिन्छ। यार्सागुम्बा टिप्ने सिजनमा डोल्पाका विद्यालय समेत बन्द हुने गर्छन्।
'एकीकृत घुम्ती टोली जान ढिलाइ भएको पनि हो। डोल्पावासीको प्रमुख आर्थिक स्रोतका रूपमा परिचित यार्सागुम्बा टिप्ने सिजन सुरु हुनुअघि नै त्यहाँ पुग्नु पर्थ्यो, हुन सकेन। अब उनीहरू घर फर्किने समय कुर्नुको विकल्प छैन,' गृह स्रोतले भन्यो।
सरकारले संविधानसभा निर्वाचनलाई लक्षित गरी नागरिकता वितरण गर्न एकीकृत घुम्ती टोली खटाएको हो। घुम्ती टोलीले नागरिकता प्रमाणपत्र र फोटोसहितको मतदाता परिचयपत्र बनाउने प्रक्रिया एकसाथ अघि बढाएको हो।
नागरिकता लिनेमा महिला बढी
हालसम्म एकीकृत घुम्ती टोलीले वितरण गरेको नागरिकताको तथ्यांक अनुसार यसपटक महिलाको सहभागिता उल्लेख्य रूपमा बढेको मात्र छैन, पुरुषको तुलनामा निकै माथि पनि छ।
७४ जिल्लाको तथ्यांक अनुसार हालसम्म एक लाख ८१ हजार ६ सय १७ जनालाई घुम्ती टोलीले नागरिकता बाँडिसकेको छ। वितरण भएकामध्ये नागरिकता लिने महिलाको संख्या एक लाख एक हजार ९ सय १४ छ। अंगीकृत नागरिकता लिने (नेपालीसँग बिहे गर्ने विदेशी महिला)लाई समेत जोड्ने हो भने नागरिकता लिने महिलाको संख्या एक लाख ७ हजार ८ सय ६१ पुग्छ। घुम्ती टोलीसँग नागरिकता लिने पुरुषको संख्या ७३ हजार ७ सय ५६ छ।
'पुरुषको अनुपातमा नागरिकता लिने महिला बढी हुने सकारात्मक कुरा हो। घुम्ती शिविरमा नागरिकता प्राप्त गर्न सजिलो भएकाले पनि महिलाको संख्या बढेको हुनसक्छ,' गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता शंकर कोइरालाले भने।
नागरिकता वितरण भएका ७४ जिल्लामध्ये संखुवासभा, सर्लाही र बारामा मात्र महिलाको तुलनामा नागरिकता लिनेमा पुरुषको संख्या बढी छ। कति जिल्लामा त नागरिकता प्रमाणपत्र लिने महिलाको संख्या पुरुषभन्दा झन्डै दोब्बर छ।
महिलाको संख्या बढी हुनुमा दुई प्रमुख कारण रहेको गृहको बुझाइ छ। पहिलो, महिलाहरू घरबाट बाहिर कमै निस्कन्छन्, जसको कारण वर्षौदेखि ठूलो संख्यामा महिलाले नागरिकता लिएका थिएनन्। घुम्ती टोली घरदैलोमा पुग्दा बनाइहालौं भन्ने भयो।
दोस्रो, संविधानसभा निर्वाचनमा सहभागी हुन अनिवार्य फोटोसहितको मतदाता परिचय पत्र। यसअघि मतदाता नामावली भए मात्र पुग्थ्यो। नागरिकताका आधारमा मात्र मतदाता परिचय बनाउन सकिने प्रावधान भएकाले मतदानको अधिकारबाट बञ्चित नहुन पनि महिलाहरू बढी आएको हुनसक्ने अनुमान गृहको छ। 

उद्योगको अनुहार फेरिँदै गएको छ। वैकल्पिक धारबाट प्रेरित फिल्मकर्मी मौलाएको देखिन्छ। तर, बजार राम्रो भएकोले होइन, मूलधारले पनि पैसा उठाउन छोडेकोले। पैसा नभए 'प्रशंसा'को आशमा फिल्मलाई यथार्थसँग नजिक बनाउने प्रयास हुँदै आएको छ। यसमा फिल्म पढेका युवापुस्ता बढी सक्रिय छन्।
उद्योगमा दुई धारका 'अतिवादी'को छुट्टाछुट्टै पंक्ति बनिरहेका बेला डकुमेन्ट्रीमा गहकिलो चिनारी बनाएका छिरिङरितार शेर्पाको कथानक फिल्म 'उमा'ले दर्शकको ध्यानाकर्षण गराएको छ। 'मुकुण्डो'जस्तो 'आर्ट फिल्म' बनाएका शेर्पाले १० वर्षे सशस्त्र द्वन्द्वको पृष्ठभूमिमा साधारण फिल्म बनाएका छन्, सबैलाई छुने। दुवै धारका हिमायतीले 'आफ्नो' दाबी गर्न मिल्ने। 'फिल्ममा कला छाँट्ने कि भावना पोख्ने?' भन्ने बहसबीच उनले भावनालाई कलात्मक ढंगले पेश गर्ने लोकप्रिय बाटो अपनाएका छन्।
फिल्म द्वन्द्वको पृष्ठभूमिमा छ। तर, यसले कसैको पक्ष लिइएको छैन, दुवैको विकृति लुकाएको पनि छैन। पक्षपोषण र अतिरञ्जनाबाट फिल्मलाई मुक्त बनाउन छिरिङ सफल छन्। यस्तै विषयमा बनेका अधिकांश फिल्म एकपक्षीय, विभत्स र 'लाउड' थिए। माओवादी फिल्मकर्मी नै संलग्न भएका फिल्महरु पनि जनयुद्धको यथार्थभन्दा अलग थिए। यथार्थलाई 'फिल्मी' बनाउने कौशल उनीहरुमा नदेखिँदा दर्शकमा कुनै छाप देखिएन। जनुयुद्धको कथा बेचेर कमाउने होडमा यस्ता फिल्म बने, हराए।
'उमा'मा द्वन्द्व छ, हेर्नै नसकिने हिंसा छैन। परिबन्दले एउटा साधारण नागरिकलाई कसरी छपामार बनाउँछ भन्ने देखाउन र प्रहरी दमनका कारण यस्तो संख्या बढेको बुझाउन छिरिङले मजैले सकेका छन्। पत्रकार नारायण वाग्लेको धारणामा यो 'मानवीय पक्ष लिएको, प्रोपोगान्डाबाट मुक्त, हिंसाको चर्को दृश्यरहित फिल्म हो। जसमा अभिनय बेजोड छ। पछाडिको १० मिनेट भने हलमा धेरैदिन चलाउने मानसिकताले बनाइएको जस्तो लाग्छ।'
वाग्लेले औल्याए जस्तै छोटै भूमिकामा देखिए पनि सुनील सर (प्रकाश घिमिरे) र अनील कायस्थ (प्रवीण खतिवडा) गहकिलो छाप छोड्न सफल छन्। मिलन (सौगात मल्ल), उमा (ऋचा शर्मा) र आमा (मिथिला शर्मा)को छनोट सही छ। फिल्मको पटकथा बगेको छ। कतै केही बिग्रिएको जस्तो लाग्छ तर त्यसको बारेमा सोच्न नपाउँदै नयाँ दृश्यले समातिहाल्छ। संवाद मौलिक छ, फिल्मी छैन। 'उमा'लाई यथार्थसँग नजिक तर प्रचुर 'ड्रामाटिक' फिल्मभन्दा फरक पर्दैन। नाटकीय पक्षलाई स्वाभाविक तुल्याउने जमर्को गरिएकाले राम्रो लाग्छ। यसो गर्न छायाँकार पुरुषोत्तम प्रधान अब्बल देखिएका छन्
कुन क्यामेराले खिचे 'ए' ग्रेडको मान्ने? भनेर वर्गीकरणको परिभाषामा रुमल्लिरहेका पण्डितहरुलाई सामान्य 'क्यानोन फाइभ डी' क्यामेराले चुनौती दिन्छ। क्यामेराको प्रयोगमा 'कुन'भन्दा 'कसरी' महत्वपूर्ण छ भन्ने बुझाउन 'उमा' सक्षम छ।
फिल्मका सटहरु अर्थपूर्ण छन्। विचारको उतारचढाव बुझाउन हल्लिएको सटले सहयोग पुर्याोएको छ। माकुरोको जालोबाट उमालाई देखाइएको सटले उनी फन्दामा परेको संकेत गर्छ। क्यामेरा एंगलले अर्थ लगाउने दृश्य ठाउँठाउँमा छन्। फिल्ममा विम्ब र प्रतीकको अधिक प्रयोग गरिएको छ। गीत अर्थपूर्ण र दृश्यलाई बलियो बनाउने खालका छन्। क्लाइमेक्ससम्म आइपुग्दा दृश्यमा खेल्न सक्षम व्यक्तिका रुपमा निर्देशकले आफूलाई पुष्टि गरेका छन्।
धेरै ठाउँमा 'टि्रटमेन्ट' नौलो लाग्दैन। तर, सही ठाउँमा गरिएजस्तो अवश्य लाग्छ। अनीलले उमाको चुँडिएको चप्पल गाँसिदिन्छ, मायाको सम्बन्ध जोडिन्छ। यो दृश्य 'सिम्बोलिक' छ। तर, पहिलो भेटमै गाउँ घुमाइदिएको त्यति सुहाउँदैन। असई मिलन ड्युटीको कुरा घरमा भन्दिनँ भन्छ तर घरबाटै अफिस आउनेजाने गर्छ। चौकीमा कम घरमा बढी देखिँदा उनलाई प्रहरी अधिकृतको रुपमा स्थापित गर्न सकिएको छैन।
बच्चाहरुले इन्सपेक्टर धिरेन (अशोक शर्मा)को घरमा ढुंगा हानेको र उनीहरुलाई पुलिसले गोली ठोकेको दृश्य तुलनात्मक रुपमा अपरिपक्व छ। राती पानीमा रुझेर लास गाड्दै गर्दा पुलिसले गरेको 'गोल्ड क्वेस्ट'को गफ स्वाभाविक लाग्दैन।
उमा परिबन्दमा परेर मओवादी बनेको दृश्य जति सान्दर्भिक छ, घर आएका बेला 'आत्मसमर्पण गर म केही हुन दिन्न' भनेर दाइले फकाउँदा नमान्नुमा बलियो कारण छैन। उमालाई छापामार र युद्धप्रेमीका रुपमा रत्याउन निर्देशकले सकेका छैनन्। त्यसैले उनी फर्किएको दृश्य कमजोर बनेको छ। प्रेमी गुमाएकी उमाले छिट्टै अर्को छापामार मनपराएको र शारीरिक सम्पर्क भएको दृश्य 'क्लाइमेक्स'लाई थप संवेदनशील तुल्याउने चेष्टाले राखेको जस्तो देखिन्छ। तालिममा खासै रुचि नदेखाएकी, कुनै दुश्मन नबनाएकी उमाले छामापारको रुपमा कसरी बढुवा पाइन् भन्ने जस्ता सानातिना समस्या यसका छन्।
तथापि 'हरेक सटले एउटा कथा भन्न सक्नुपर्ने' चुनौतीलाई शेर्पाले अधिकांश ठाउँमा पूरा गराएका छन्। 'कास्टिङ'लाई समेत उनले कलाकार चिनाउन मात्र नभएर दर्शकलाई फिल्मको सन्दर्भ बुझाउन र द्वन्द्वबाट प्रभावित फिल्म हेर्न तयार बनाउने काममा प्रयोग गरेका छन्। आम नेपाली 'फर्मुला फिल्म'मा जे चिजको प्रयोग सावधानी र स्वाभाविक रुपमा भएको छैन त्यो 'उमा'मा छ। युद्धमाथि बनेको फिल्म भए पनि यो युद्धविरोधी छ।

उनको सल्यकृया कति ठूलो हो भन्ने खुलाइएको छैन। परिवार र चिकित्सकहरुको सल्लाहपछि सल्यकृया गर्ने तय गरिएपछि फिल्मका सुटिङ रोक्ने निर्णय गरिएको छ।

मुम्बई मिररले छापेको समाचाअनुसार आज खान अस्पताल भर्ना हुने छन्। परिवार र नजिकका साथीहरु उनीसँगै अस्पतालमा रहनेछन्।

उनको चोट कति गहिरो छ ? स्रोतका अनुसार उनी सामान्य नै देखिएका छन्। तर उनका हात तलमाथि गर्दा दुख्नेछ गर्छ। अस्पताल भर्ना हुनुअघि केही फोटो सुट पनि भ्याएकाले उनको अवस्था त्यति जटिल हुने देखिन्न। धेरैले उनलाई प्रत्यक्षरुपमा आइपिएलमा पनि देखेका थिए। 'रोहित सेट्टीले फिल्म चेन्नइ एक्सप्रेसको काम रोकेपछिमात्रै उनले डक्टरलाई फोन गरेका थिए,' स्रोतले भन्यो।

टाइम्स अफ इन्डियाले जनाएअनुसार उनको उपचार डा सञ्जय देसाइले गर्नेछन्। तर अस्पताल नरुचाउने खानले घरमा आराम गर्न पाए हुन्थ्यो भनेका थिए। शाहरुख फिल्म सुटिङमा घाइते भएको यो पहिलो पटक होइन। 

अनुसन्धानका लागि ११ बाजीगरलाई पनि पक्राउ गरिएको दिल्ली पुलिसका कमिस्नर नीरज कुमारले बताएका छन्। उनले मिलेमतो आशंका गरिएका जारी इन्डियन प्रिमियर लिग (आइपिएल) का तीन खेलबारे विस्तृत विवरण पेश गरे। 
कुमारले अनुसन्धानक्रम अरु थुप्रै बाजीगर पक्राउ पर्नसक्ने जनाउ दिए। भारतीय क्रिकेट प्रशासनले आरोपित क्रिकेटरहरूलाई निलम्बन गरिसकेको छ। खेलको निश्चित भाग वा पक्षमा मिलेमतो गर्ने 'स्पट फिक्सिङ' क्रिकेटमा अवैधानिक छ। भारतका लागि २७ टेस्ट खेलेका श्रीशान्थले मे ९ मा राजस्थान रोयल्सबाट खेल्दा किंग्स इलेभन पन्जाबविरुद्ध सम्पन्न खेलको एकै ओभरमा १४ रन दिनका लागि ४० लाख भारतीय रुपैयाँ लिएको आरोप छ। उनका टिम सहयात्री अंकित चाभानले पनि त्यत्तिकै रन दिन सहमति जनाएको पुलिसको आरोप छ। उनले बुधबार मुम्बई इन्डियन्सविरुद्धको खेलमा १४ रन दिएवापत ६० लाख रुपैयाँ पाएको दाबी गरिएको छ। यसैगरी अजित चान्दिलाले राजस्थान रोयल्स र पुने वारियर्सबीचको खेलमा स्पट फिक्सिङवापत २० लाख रुपैयाँ पाएको आरोप छ।

१ सय १५ खेलमा राष्ट्रिय टोलीको जर्सी लगाएका बेकह्यामले म्यानचेस्टर युनाइटेडबाट ३ सय ९४ खेल खेल्दै ६ प्रिमियरसिप र एक च्याम्पियन्स लिग उपाधि जितेका छन्। 
'खेलजीवनलाई निरन्तरता दिने अवसर दिएकोमा पिएसजीप्रति आभार व्यक्त गर्दछु। तर माथिल्लो स्तरको फुटबल छाड्ने यो सही समय हो भन्ने लाग्यो,' बेकह्यामले भनेका छन्।
'उनलाई फुटबलको मात्र होइन खेलजगतकै असाधारण राजदूतका रुपमा हेरिन्छ। उनले प्राप्त गरेका उपलब्धि पनि असाधारण नै छन्,' युनाइटेडका पूर्वसहकर्मी ली सार्पेले भनेको छन्।
पिएसजीले यो सिजन जितेको लिग उपाधिसहित बेकह्यामले खेलजीवनमा १९ उपाधि जिते। २० वर्षे उनको खेलजीवनमा १९ मध्ये १० लिग उपाधि हुन्। चार देशका लिग जित्ने उनी एक्ला खेलाडीसमेत बनेका छन्।
'युनाइटेडबाट खेलेर धेरै उपाधि जितेँ। देशका लागि १ सयभन्दा बढी खेल खेलें। विश्वका ठूलामध्येका केही क्लबबाट पनि खेले। फर्केर हेर्दा साँच्चै यो सुखद थियो,' बेकह्यामले भने, 'मेरा धेरै सपना पूरा भएका छन् त्यसले म भाग्यमानी हुँ।'
२००३ मा युनाइटेडबाट उनी स्पेनको रियाल मड्रिड पुगे। २००७ मा अमेरिकाको एलए ग्यालेक्सी पुग्नुअघि उनले स्पेनिस लिग जितेका थिए।
माल्दोभाविरुद्ध खेल्दै मिडफिल्डर बेकह्यामले राष्ट्रिय टोलीबाट डेब्यु गरेका हुन्। उनले २००० देखि २००६ सम्म राष्ट्रिय टोलीको कप्तानी गरेका थिए। राष्ट्रिय टोलीको कप्तानी गर्नुलाई उनले सबैभन्दा गर्वको विषयका रुपमा व्याख्या गरेका छन्। 'राष्ट्रिय टोलीको जर्सी लगाएपछि मैले थाहा पाएँ मैले हरेक देशवासीको प्रतिनिधित्व गरिरहेको छु,' उनले भने, 'देशका लागि खेल्ने अन्य थुप्रै उत्कृष्ट खेलाडी छन्।'